JazzNu ging in gesprek met de eigengereide Poolse basklarinettist Jerzy Mazzoll, die baanbrekende jazzgeschiedenis heeft geschreven als oprichter van de YASS-beweging in Polen. Sinds kort schotelt hij de luisteraar zowaar melodieuze jazz voor. Dat vraagt om uitleg.

Onze afspraak is op een terras in een prachtig park. De barman schotelt ons twee koffie voor met een taartpunt. De Poolse vestingstad Torun is het woon- en werkterrein van Jerzy Mazzoll. “Oorspronkelijk kom ik uit Warszawa, maar sinds een aantal jaren woon en werk ik in Torun en dat bevalt mij uitstekend. De hedendaagse jazzscene in Warszawa is helaas een beetje voor snobisten. Hier in Torun is het een beetje de moraal dat je gewoon normaal doet en open staat voor nieuwe dingen.”

Mazzoll vervolgt: ”Als voorbeeld geldt de Poolse radio 1 +2. Jazz wordt op deze staatszenders veel gedraaid, en dat is mooi, maar vrijheid voor nieuwe dingen is er niet. Omdat je voor wat anders eerst een papieren molen in werking moet zetten, met daarna nog maar de vraag of dit alles de eindredacteur bereikt. Veel muziek wordt verplicht gedraaid, niet vanwege de artistieke waarde, maar vanwege het (sponsor)geld van een van de platenmaatschappijen. Hier in Torun heb ik de vrije hand gekregen op de plaatselijke radiozender, en kan ik zonder problemen alles draaien of laten horen wat ik wil, voorzien van mijn soms ongezouten mening. Die vrijheid is heerlijk en laat mijn talent tot bloei komen!”

Aanleiding voor het gesprek is de cd Pory… , waarvan kort geleden een recensie op JazzNu verscheen. Het maakproces van de cd was bijzonder: “Ik werd voor het project gevraagd door contrabassist Piotr Komosinski. Hij nodigde mij uit om elke maand samen met hem een nummer op te nemen. Als adhd’er viel mij dat proces niet mee: ik heb vier kinderen van diverse leeftijden, doe radio, neem cd’s op, treed op in heel Polen en dan moet ik de tijd en ruimte zien te vinden om mijn improvisatie over de baslijn van Piotr te zetten.”

“Na twaalf maanden zou de cd klaar zijn, maar het werden er uiteindelijk dertien. Kortom, het was een zware bevalling, met ook wel memorabele opname-momenten: een keer zat ik met de tram vast in het verkeer, de opstopping leek niet zomaar voorbij. Ik haalde de basklarinet uit de hoes en vroeg de buurman naast mij mijn telefoon vast te houden. En zo heb ik een van de opnamen in de tram gemaakt. De passagiers luisterden ademloos mee en reageerden met applaus na afloop. De wat gekunstelde opname is uiteindelijk toch op de cd terecht gekomen. Leuk toch? “

“Pory… is de tweede cd die ik onder mijn eigen naam heb gemaakt, ook al staat Piotr prominent op de hoes. Je zou de cd als gezapig kunnen omschrijven, gezien mijn verleden in de YASS-beweging. In de jaren negentig, voordat de Muur in Duitsland viel, kon je het beste reggae maken. Dan kon je zingen over Babylon en toch tussen de regels kritisch zijn op de staat. Vanaf 1990 ging ik helemaal los in de beide hoofdsteden van de YASS : Gdansk en Bydgoszcz. Het kon niet gek genoeg klinken in die tijd, en ik was tegendraadser dan tegendraads. Mijn geesteskind Mylosc bracht jazz op een experimentele manier. Soms gewoon een bak herrie, maar de mensen vonden het mooi en ervoeren de vrijheid bij het luisteren ernaar.”

“Wij als Yassers werden lange tijd weggezet als geflipte jazzmusici waar je beter niet mee geassocieerd wilde worden. Toch hebben Tomasz Stanko en Jan ‘Ptaszyn’ Wroblewski ons wel geaccepteerd en hebben ze ook meegedaan met onze concerten in met name de nog steeds bestaande jazzclub MÓZG in Bydgoszcz. We combineerden naar hartelust (free)jazz met rock, punk en folk en dat zorgde ervoor dat we niet een-twee-drie in een hokje te plaatsen waren.
Op Pory… is die chaos inderdaad ver te zoeken en klinkt het harmonieus. Ik word ook een dagje ouder zou je als excuus kunnen opvoeren, maar ik wilde mijn palet, net als bij het schilderen, wat vergroten qua muziekkleur.”

“In de jaren 90 kon ik makkelijker de grens over en heb ik kunnen genieten van jazzsamenwerkingen in het buitenland. Ik heb samengewerkt met Han Bennink, Django Bates, Peter Brötzmann, Tony Oxley, Peter Kowald en vele anderen. Daar heb ik veel geleerd en prachtige mensen leren kennen. Een aantal van die gasten is inmiddels overleden. Dus ja, het ziet er naar uit dat ik binnenkort aan de beurt kom, ha ha! Voordat de man met de zeis langs komt wil ik nog graag een album maken met de naam Mazzoleum; mijn laatste woord in jazz gegoten voordat ik overga. Mooi toch?”

De koffie is inmiddels koud geworden. Hij staat onaangeroerd op de plastic tafel. De barman zet ze mopperend op het dienblad en verdwijnt weer achter de toog. “Soms speel ik hier op het terras, als het lekker weer is. De mensen strijken er neer en ik maak ze blij met mijn basklarinet. De uitbater heeft natuurlijk geen cent om mij in te huren en we hebben de deal gemaakt dat ik een jaar lang gratis koffie krijg.”

Ineens springt Jerzy Mazzoll op en zegt dat hij moet gaan. De stad Torun heeft gevraagd of hij voor het Metropolis-jazzfestival wat jong talent wil begeleiden, uitmondend in een optreden op het festival. “Ik moet gaan voor een oefensessie, bedankt voor het gesprek, en groet ze in Nederland van mij!”

Een aantal cd’s en de rekening voor de onaangeroerde versnaperingen zijn mijn deel. Tja, het is wat het is…….