Concerten van vrije improvisatoren staan niet wekelijks in de concertprogramma’s. De Britse saxofonist Evan Parker en de Zwitsers-Amerikaanse pianiste Sylvie Courvoisier kwamen voor het eerst naar Nederland voor een gezamenlijk concert. In de muziek van dit bijzondere duo klonken uitzonderlijke verhaallijnen met een unieke zeggingskracht. De reacties uit de zaal waren zeer uitbundig.

Muziek zonder referentiekaders kan verwarrend zijn. Wanneer een muzikale constructie afwijkt van het gekende, ontstaat er wel eens kortsluiting. In het BIMHUIS was een aantal toehoorders niet bestand tegen muzieknoten zonder ‘logica’. Zij slopen stilletjes de zaal uit. Na hun vertrek werd de muziek omarmd en niet meer onderbroken, ook nauwelijks door applaus. Deze muziek verlangde betrokken oren.
Op het podium prijken twee concertvleugels. Deze blijken op verschillende manieren te zijn geprepareerd voor verschillende klankeigenschappen. Het concert begint met een indrukwekkende solo van Courvoisier. Staand achter het klavier bespeelt ze losse snaren met mallets of met haar vingers. Er ontstaan grillige klankpatronen. Deze wisselt ze af met melodieuze passages op het klavier, waarin ze harmonische variaties verwerkt.
Na tien minuten haakt Parker aan. Ook hij neemt de tijd om zijn spel op te bouwen. Hij begint voorzichtig met, aftastend spel. Zijn spel ontwikkelt zich tot een aaneenschakeling van intens vibrerende klankclusters en -reeksen met variërende melodische elementen. Wie de filmopnamen bekijkt op Bimhuis TV - warm aanbevolen - zal zien dat YouTube de muziek voorziet van ondertitels, waarin klanken worden weergegeven als kreten en woorden. Op zich is dat best vermakelijk.
Na deze introductiefase ontstaat een verhalende structuur waarin de muziek als een dialoog beweegt op basis van actie en reactie. Je kunt op verschillende manieren naar de muziek luisteren. Als je een canvas wilt zien, ontstaat er een abstract werk waarop steeds meer lagen, nuances en details worden aangebracht. Sfeer en associatie is een andere invalshoek waarmee de muziek kan worden beluisterd. Je kunst ook luisteren naar de techniek en genieten van de vele ‘nieuwe’ mogelijkheden die op de sopraansax en piano worden onderzocht.
Logica, structuur, discipline, timing en scherpe interactie, maar ook impulsiviteit en lol, zijn de elementen waarmee Parker en Courvoisier hun muziek vormgeven. Dat je als luisteraar van de ene in de andere verbazing valt, is terug te voeren op fascinatie voor constructies, poëzie en ondoorgrondelijke schoonheid die je in hun muziek kunt ontdekken.
De meesterbreinen van deze makers leiden alles in goede banen, Bijvoorbeeld wanneer je luistert naar een grote troep broedende vogels die met hun gekwetter een kakofonische brei produceren. Op de achtergrond bewegen zee en wind. Je ziet de grillige rotsen en de glinsterende watervlakte. Er lijkt geen logisch verband tussen klank en beweging.

De opzet van het kunstwerk van Courvoisier is abstract, grof, grillig en shockerend soms, maar verfijning gaat mee in elke beweging, elk idee. Een verstilde passage gebruikt ze om een onderhuidse spanning op te bouwen. In de vleugel klinken nog net hoorbare mechanisch trillende snaren in het middenregister. In een trage solo speelt Courvoisier melodische frasen die lijken te ontspruiten uit een sluimerend bewustzijn. Haar canvas is hier veranderd in een scherm waarop timelapse-beelden van een stad bewegen.
Parker gebruikt zijn adem om gelijktijdig melodieën en harmonische onderstromen te produceren. Zijn erg snelle en grillige noten, vormen tegengestelde patronen en ondergaan voortdurend variaties en modulaties. Hij produceert een buitengewoon dramatisch en dynamisch klankuniversum, terwijl hij zo stil op zijn stoel zit dat hij lijkt te mediteren.
De mooiste momenten ontstaan wanneer Courvoisier en Parker met elkaar communiceren in de vorm van korte dialoogjes. Het zijn gesprekken tussen klank-wezens die hun zeggingskracht en emoties op een subtiele manier met elkaar delen.
Goede verstaanders hebben maar een half woord nodig. Dat enkele mensen vroegtijdig vertrokken, was onbewust complimenteus.

Evan Parker (1944) is één van de grote vernieuwers van de Britse avant-garde. In de loop van decennia ontwikkelde hij een verbluffende improvisatiestijl, gekenmerkt door circulaire ademhaling, waardoor hij ononderbroken kan blijven blazen, en door het spelen van dubbel- en boventonen. Zijn spel wijkt sterk af van het gangbare.
Vanuit haar klassieke achtergrond heeft Sylvie Courvoisier (1968) een brug geslagen naar de vrije improvisatie. Haar baanbrekende pianospel is veelzijdig, inventief, origineel en vaak buitengewoon energiek tot explosief. Naast vrije expressie en abstractie weeft zij melodische passages met grote poëtische zeggingskracht in haar spel. Zij nam deel aan zeer uiteenlopende samenwerkingen.
Parker en Courvoisier deden verschillende samenwerkingen. Hun eerste duo-opname is Either Or And dat in 2014 verscheen bij Relative Pitch. Meer recentelijk namen ze deel aan het project Marconi’s Drift, waarin elf musici aan beide kanten van de Atlantische Oceaan in real time improviseerden,  dat in 2024 verscheen bij False Walls.
Dit concert was onderdeel van Impro Focus, een concertreeks van het BIMHUIS, waarvoor de top van de Nederlandse en internationale improscene wordt uitgenodigd.

Evan Parker & Sylvie Courvoisier
Bimhuis Amsterdam, 27 juni 2026

Bezetting
Evan Parker - sopraansax
Sylvie Courvoisier - piano

Bekijk hier een video-opname op BIMHUIS TV.

Luister hier naar Either Or End en hier naar Marconi’s Drift.