Na moeilijke jaren heeft Gent Jazz zich weer opgericht. En hoe. Als onze Belgische jazzvrienden iets doen, doen ze het grondig. Van 2 tot en met 18 juli, staat er vijftien dagen lang een vol programma op twee podia. Lang niet elke dag zal de jazzliefhebber watertandend naar het programma kijken. Er zijn dagen dat groepen optreden die voor de meeste jazzliefhebbers de reis naar Gent niet waard zijn. Maar er zijn ook dagen die je voor geen goud zou willen missen. De openingsdag was zo’n dag met een programma dat bijna volledig in het teken stond van het honderdste geboortejaar van Miles Davis en John Coltrane.

Het Sun Ra Arkestra kwam Marshall Allen eren, maar voor de rest werden Miles en Coltrane menigmaal genoemd. Alleen trompettist Terence Blanchard was zo alert om erbij te vermelden dat honderd jaar geleden nog meer belangrijke jazzmuzikanten waren geboren, zonder te vertellen wie dat waren (zoals zanger Tony Bennett, bassist Ray Brown, trombonist Melba Liston, pianist Randy Weston en de saxofonisten Lou Donaldson en Jimmy Heath).

Maar goed, voor de meesten behoren Miles en Coltrane tot de buitencategorie. En wat Coltrane betreft, de muziek van altsaxofonist Lakecia Benjamin staat volledig in zijn teken. En in het teken van de energie-explosies die Coltrane in zijn latere werk liet horen. Daar deed Benjamin niet voor onder. Meteen ging ze volle bak in de aanval. Haar keiharde saxofoon liet geen spoor horen van het zachte, volle geluid dat dit instrument ook kan voortbrengen. Uit haar beker kwam het geluid van ruw beton en ongebluste kalk, het tegenovergestelde van saai en netjes. In haar gouden broek zag ze er indrukwekkend uit. Later die dag toen het Sun Ra Arkestra op het podium zat, bleek die broek achteraf toch wat schraal af te steken bij de sterrenkleding van dit orkest. Haar spel leek geen seconde op dat van Coltrane. Vaak deed het meer denken aan Albert Ayler, afgemaakt met een flinke scheut gospel. Het werd een optreden waarin het ritmetrio constant olie op het vuur gooide, met name door drummer Jonathan Barber, die Benjamin geen moment rust gunde. De muziek die ze van haar laatste cd We Dream speelde, kende dan ook geen enkele rust. “We maken er een jazzfunkfestival van”, riep ze enthousiast. Van slapen, laat staan dromen, kwam niets.

Waar Lakecia Benjamin de compositie My Favorite Things aan Coltrane opdroeg - niet eens van hem maar uit de musical The Sound of Music, die een grote Coltrane-hit werd, koos trompettist Terence Blanchard als eerbetoon aan Miles voor Someday my prince will come. Evenmin een compositie van Miles, en afkomstig uit de Disneyfilm Sneeuwwitje en de zeven dwergen, die een grote hit voor Miles werd. Blanchard had het wat eerbetoon betreft makkelijker met zijn speciale gast Ravi Coltrane, de zoon van John en Alice Coltrane. Saxofonist Ravi begon met On Green Dolphin Street waarin hij oprecht zijn eerbied voor zijn vader toonde. Met een brede sound en geluiden uit het verleden, kwam zijn pa tot leven. Daarna verdween zijn vader achter de horizon, en speelde Ravi als Ravi in een mix van standards, die Blanchard bij elkaar had gezocht. Een mix waarin Blanchard zijn fraaie trompettechniek liet schitteren, ver weg voor wie daarin Miles hoopte te ontdekken, en voorzien van veel echo. De standards waren herkenbaar in de thema’s, maar in de brug werd het nummer onherkenbaar gemaakt met crispy, bijna poppy, hardbop-achtige arrangementen. Ook hier werd de volumeknop flink opengedraaid, het tempo hoog gehouden en het muzikale evenwicht uit het oog verloren. Pas in de toegift met het zegenrijke nummer When it’s sleepy time Down South van Louis Armstrong, kwam de zo gewenste rust aan bod.

Waarom zulke grote muzikanten de drang hebben om zo hard mogelijk te spelen en het programma in zo’n hoog mogelijk tempo af te werken, is de vraag. Op de kleine Garden Stage liet de New Yorkse altsaxofonist Devin Brahja Waldman, zonder dat erbij te zeggen, horen dat Coltrane ook kan doordringen met rustig opgebouwde muziek. Dat zijn sax daarbij best vreemd kan klinken, bewees hij met flageolettonen, uit de R&B geleende scheurpartijen en een tuinbreed geluid. Op hetzelfde podium had de Belgische drummer Anke Verslijpe met haar trio Bodem eerder die dag al laten horen hoe mooi ingetogen en bezonken muziek kan zijn. Met invloeden uit pop, funk en jazz gaf zij de zomerse dag in Gent een feestelijk en fraai randje.

Mooi én spectaculair was bassist Stanley Clarke. Clarke is niet de bassist met het rijkste en diepste contrabasgeluid, maar zijn korte, droge toon daarop, en zijn fluïditeit en sound op basgitaar zijn ongeëvenaard. Coltrane en Miles werden nauwelijks genoemd, maar zijn muziek was gewoon een ode aan de jazzrock van Miles. Ook Clarke kan heftig uit de hoek komen, maar hij doseert dat door afwisseling met zijn onwaarschijnlijke techniek op de contrabas, en met hemels geluid op basgitaar. Clarke speelde lange contrabassolo’s - doorgaans zitten weinigen op bassolo’s te wachten - maar juist hiermee liet hij de stampvolle tent verbijsterd achter.

En dan het orkest dat met Miles noch Coltrane veel te maken heeft. In 1952 begon Sun Ra met zijn eigen orkest, het Sun Ra Arkestra,  een lange reis die uiteindelijk op Saturnus moest eindigen. Sun Ra verliet in 1993 zijn ruimteschip en begon zijn eigen reis naar de sterren. Eerst werd saxofonist John Gilmore de copiloot, later altsaxofonist Marshall Allen, die sinds 1958 deel uitmaakt van het Arkestra. Dit optreden hoorde niet bij het eerbetoon aan de honderd jaar geleden geboren jazzgrootheden, maar ging nog verder terug. Het was het eerbetoon aan de honderdtwee jaar geleden geboren Marshall Allen. Hij behoort niet tot de muzikanten die deze leeftijd niet hebben bereikt. Marshall Allen is nog springlevend. In zijn woonplaats Philadelphia speelt hij nog altijd sax en houdt hij de leiding van het Arkestra strak in handen. Hij is alleen iets te oud om op aarde te reizen, en zijn vervanger saxofonist Knoel Scott nam de honneurs waar. En daar zat het Arkestra in zilveren en gouden pakken, met hoofddeksels van oude Egyptenaren en andere culturen die Saturnus aanbaden, klaar voor de reis naar de sterren. Het spatzuivere orkest is iets minder strak geworden, maar de fijne chaos is gebleven. Het repertoire is niet veranderd. Bandleider Fletcher Henderson, voor wie Sun Ra in de jaren veertig arrangementen schreef,  verliet al snel het Arkestra-ruimteschip. Het bleef deze keer bij één fraai Fletcher Henderson big band stuk. De ruimtereis kampte met wat technische probleempjes, ook omdat de vroeger altijd aanwezige vuurvreters, jongleurs en danseressen al lang geleden het ruimteschip hadden verlaten. Uiteindelijk verliep de reis naar Saturnus toch helemaal naar wens, toen Marshall Allen alle eer kreeg en met zijn compositie Swirling een zachte landing werd gemaakt.

Gent Jazz 2026
Bijloke, Gent
Openingsdag 2 juli 2026 (festival duurt tot en met 18 juli)

Bezettingen

Lakecia Benjamin We Dream
Lakecia Benjamin – altsaxofoon
Oscar Perez - piano, keyboards
Elias Bailey - contrabas, basgitaar
Jonathan Barber - drums

4EVER-band
Stanley Clarke  - contrabas, basgitaar
Beka Gochiashvili - piano, keyboards
Jeremiah Collier - drums
Emilio Modeste - sopraan- en tenorsaxofoon
Colin Cook - gitaar

Terence Blanchard & Ravi Coltrane
Miles Davis & John Coltrane Celebration
Terence Blanchard - trompet
Ravi Coltrane - tenorsaxofoon
Julian Pollack - piano, keyboards
Charles Altura - gitaar
Oscar Seaton - drums
David DJ Ginyard - basgitaar

Sun Ra Arkestra
Knoel Scott - zang, alt- en baritonsaxofoon, conga’s
Chris Hemingway - altsaxofoon
James Stewart - tenorsaxofoon
Alex Harding - baritonsaxofoon
Michael Ray - trompet
Cecil Brooks - trompet
Onbekend - Franse hoorn
Robert Stringer - trombone
Tara Middleton - zang
Ramon Valle - piano
Tyler Mitchell - contrabas
George Gray - drums
Elson Nascimento - percussie, surdo
Jose da Silva - percussie

Bodem
Adia Vanheerentals - sopraan- en tenorsaxofoon
Willem Malfliet - gitaar
Anke Verslype  - drums

Brahja Trio
Devin Brahja Waldman - tenorsaxofoon
Georgia Wartel Collins - contrabas
Joakim Heibø Johansen - drums