Op een van de laatste zomerse dagen in september staat de Vlaamse groep Flat Earth Society (FES) in het donkere Cloud Nine, in TivoliVredenburg te Utrecht. Wie de terrassen kon weerstaan, kreeg een programma voorgeschoteld dat opgedragen werd aan John Coltrane, afgewisseld met eigen werk. Op een enkele uitzondering na werd dat uitstekend gedaan.

Het zal de jazzfanaten niet zijn ontgaan; dit jaar zouden Miles Davis en John Coltrane honderd jaar zijn geworden. De concerten die aan het tweetal worden opgedragen zijn talrijk en deze keer doet FES een duit in het zakje. De band staat bekend om zijn invloeden van jazz, punk en rock, maar ook om hun drift te experimenteren.

Voor de liefhebber van Coltrane op sopraan- en tenorsaxofoon had dit optreden een aantal flinke verrassingen in petto. Zo speelde onder meer de gitaar en de vibrafoon een grote rol. Her en der werd er zelfs gebruik gemaakt van elektronica. De muziek van Coltrane was soms nauwelijks te herkennen, maar als groot vernieuwer in de muziek zou hij dat ongetwijfeld hebben weten te waarderen. 

Alabama werd als intro ingezet, een van de weinige stukken met een politieke lading van Coltrane. Het is een van de spaarzame momenten dat de tenorsaxofoon op de voorgrond treedt. Al snel valt de gehele band bij en het is indrukwekkend om te horen hoe muziek voor een kwartet is omgetoverd tot een project van vijftien man. De gitarist behandelt zijn instrument als percussionist, er is zo nu een dan een vette groove te ontdekken, en de muziek is bij vlagen niet anders te omschrijven dan enorm opzwepend en funky. 

Is dit echt een eerbetoon aan Coltrane? Jazeker, al is het maar omdat de veel te vroeg overleden gigant altijd behoefte had aan iets anders. En dat is wat FES ons presenteert. Giant Steps is te herkennen aan de fluit die het thema even meespeelt, flarden van het stuk verwijzen naar het origineel. Maar er zullen genoeg Coltrane-liefhebbers zijn die weinig zouden herkennen deze middag. De muziek van de saxofonist wordt in een nieuw jasje gestoken.

Wat opvalt is dat deze band geweldig op elkaar is ingespeeld. Razernij wordt afgewisseld met spiritualiteit, zo nu en dan swingt de band zoals hardbop uit de jaren zestig. Zo wordt elke kant van Coltrane wel even belicht, zij het op een volstrekt eigenzinnige manier. Geen heilige huisjes, ook dat zou wel eens de geest van Coltrane kunnen zijn. Ohm/Vigilations oogt in het begin wat koddig, maar is uiteindelijk een geweldige ode aan de spirituele freejazz die we van de saxofonist kennen.

Het stuk Klein Oud Vrouwtje is wat flauw, het doet wat carnavalesk aan, maar dat is ook de enige aanmerking van de middag. Wanneer de drie altsaxofonisten elkaar afwisselen om te soleren, speelt de groep de pannen van het dak. En wat te denken van trompettist Bart Maris die een weergaloze solo ten gehore brengt. 

Jammer genoeg was er geen tijd meer voor een toegift, er staat weer een andere band te wachten voor de avond. De purist van de muziek van Coltrane heeft wellicht wat meer aanmerkingen. Maar als je het in de geest ziet van vernieuwing, ontdekking, en de onbedwingbare neiging om muziek te interpreteren, is het een enorm geslaagde middag. Daarnaast scheen de zon nog steeds na afloop.

Flat Earth Society
Cloud Nine, TivoliVredenburg, Utrecht, 27 september 2026

Bezetting:
Peter Vandenberghe - toetsen
Gert-Jan Dreessen - drums
Cyrille Obermüller - contrabas
Wim Segers - vibrafoon
Berlinde Deman - tuba
Marc Meeuwissen - trombone
Peter Delannoye - trombone
Bart Maris - trompet
Pauline Leblond - trompet
Bruno Vansina - baritonsax, fluit
Benjamin Boutreur - altsax
Michel Mast - tenorsax
Marti Melia - klarinet, basklarinet
Rob Banken - klarinet, basklarinet
Maarten Flamand - gitaar