Waar bleven de jazzkenners die steen en been klagen over de teloorgang van de zogenaamde ‘echte jazz’? Pianist Rein de Graaff en saxofonist Scott Hamilton spelen onmiskenbaar echte jazz. Dus jazz die vrijwel iedereen speelde in de periode van pakweg 1956 tot 1966. Maar aan Scott Hamilton hangt kennelijk nog steeds een luchtje.

Scott Hamilton (1954) verhuisde in 1976 naar New York, werd door trompettist Roy Eldridge ontdekt en daarna een instant commercieel succes. Dat commerciële succes was geen pre in de jazzwereld, en het werd er niet beter op toen bleek dat hij gewone jazz speelde, in een tijd dat freejazz de maat der dingen was. Hamilton deed Ben Webster, Don Byas en Zoot Sims na, vond men. Erger nog: Scott Hamilton was een nep-jazzmuzikant. 

Is er anno 2026 iets veranderd? Zeker wel. Een van de grootste critici was het Nederlandse jazzicoon Hans Dulfer. Luister niet naar die nepsaxofonist Scott Hamilton, zei hij toen. Voor echte jazz moest je niet bij hem zijn, maar bijvoorbeeld bij de tegelijkertijd opgekomen saxofonist Bennie Wallace.

De tijden zijn veranderd. Mopperkont Hans Dulfer was er nu zelfs bij! “Ik vond het saai, heel saai”, zei hij. Maar hij kon er niet omheen dat Hamilton wel heel goed en mooi had gespeeld. Daar was geen speld tussen te krijgen, want dat Hamilton mooi had gespeeld, stond buiten kijf.

En hoe saai was het nu eigenlijk? Het was een feest der herkenning, met een setlist die uitsluitend uit standards bestond. Dat kun je saai vinden, maar het maakte een vergelijking met zijn grote voorbeelden wel gemakkelijker. En die vergelijking viel echt niet zo slecht uit. Natuurlijk zijn Webster, Byas en Sims het origineel en waren ze beter, maar ze zijn ook allemaal dood.  Een kopie is Hamilton al lang niet meer. Het valt niet te ontkennen dat de grote tenorbeulen in zijn spel zijn terug te horen. Maar van allemaal, en meer dan de hier genoemde namen, heeft Hamilton zijn eigen stijl gekneed. Een stijl die herinneringen oproept aan een tijd toen jazz het nog niet zo gek deed.

Het publiek in een stijf uitverkocht Bimhuis was gemiddeld misschien iets ouder dan gewoonlijk, en de muzikanten, met uitzondering van bassist Marius Beets, zijn inmiddels oude mannen. Hamilton is zelf niet meer zo goed ter been, drummer Eric Ineke ziet de ballonnen voor zijn tachtigste verjaardag al hangen, en Rein de Graaff (1942) noemt zichzelf een gepensioneerd jazzpianist. Overigens met zijn eigen definitie van ‘gepensioneerd’. Hij blijft gewoon spelen, maar rijdt niet meer bij nacht en ontij naar huis.

Ze zijn oud, maar door de wol geverfd, en echte podiumdieren. De Graaff en Hamilton hadden een bijzondere gast uitgenodigd: het gitaarfenomeen Philip Catherine uit België.

Nadat hij was opgekomen, werd een toneelstukje opgevoerd, alsof ze hem bij toeval net achter de coulissen hadden ontmoet. De sfeer van een spontane jamsessie werd opgeroepen. “Wat zullen we spelen?” vroeg Catherine. Er werden een paar standards genoemd en het werd What Is This Thing Called Love? “In welke key?”, werd nog gevraagd. Net echt, en hoe flauw ook, het leek erop dat men het wel leuk vond.
Meteen na de korte pauze gebeurde dit in het echt, dacht ik, toen Catherine meende dat een ander nummer gespeeld moest worden. Er heerste totale verwarring bij Catherine, die dat andere nummer wilde spelen. Met “dat nummer komt straks”, stelde Hamilton hem uiteindelijk gerust. Vervolgens duurde Stella by Starlight ruim twintig minuten voordat Catherine in zijn lievelingsnummer Lover Come Back To Me eindelijk los kwam en zijn creativiteit opbloeide.

Na twee uur konden we de balans opmaken. Scott Hamilton blijft altijd beschaafd, misschien zeggen sommigen braaf. Je hoort hem nooit scheuren op zijn instrument, dat daarvoor lijkt te zijn ontworpen. Hij is het type dat nooit de deur zal intrappen, maar altijd beleefd zal aankloppen om binnen te komen. Maar verdomd, eenmaal binnen: wat kan hij dan mooi spelen.

Scott Hamilton & Rein de Graaff Trio
Bimhuis, Amsterdam, 30 september 2026

Bezetting:
Scott Hamilton - tenorsaxofoon
Rein de Graaff - piano
Marius Beets - contrabas
Eric Ineke - drums
gast: Philip Catherine - gitaar