Mark Schilders (rondetijd 5.49,04)
Mark Schilders, drummer, producer en mixing engineer. Dat zou op zijn visitekaartje kunnen staan. Met wellicht de toevoeging ‘filosoof’. Is Mark Schilders dat ook dan? Mwah… niet echt. Maar tijdens het gesprek met JazzNu betoonde hij zich als een denker, die soms bij een van de twintig vragen van de JAZZ-tafette wel eens ruim twee minuten de tijd nam om dan met een opmerkelijk antwoord te komen. Mark Schilders is een tevreden man. Hij runt een eigen studio in Rotterdam, waar hij ook andere musici van dienst is. Hij werkt samen met het kunstenaarsduo Thomas en Jurgen, is hoofdvakdocent drums aan de conservatoria van Rotterdam en Amsterdam en neemt de tijd om eigen werk aan de wereld te tonen. Daar neemt hij eveneens de tijd voor, hij laat de muziek daardoor stollen, zoals hij het fraai omschrijft. Hij zal nooit hetgeen waar hij mee bezig is expres breken: hij gaat liever tegen de stroom mee! Jazeker, zo zegt hij dat zelf. Mark Schilders verbleef lange tijd in New York, kreeg daar aan The New School onder andere les van de legendarische Reggie Workman en deed met dit alles zoveel ervaring op dat zijn verkenningen ‘van alle uithoeken van de wereld’ hem op 37-jarige leeftijd een voldaan gevoel geven. Kortom, een tevreden en kunstzinnige man, deze fijne kandidaat voor de JAZZ-tafette van deze maand.
Waar ben je op dit moment mee bezig?
Er was zomerstilte en toen was ik nergens mee bezig. Nu ben ik een cd van Neon River aan het mixen en coproduceren. Deze band maakt indie-electronic, een geweldige eclectische mix. Ik werk veel voor anderen. Zoals met het duo Thomas en Jurgen dat veel straatkunst maakt. We zijn nu bezig met design en muziek. We hebben gestolde improvisaties uitgewisseld. Mijn studio is daarbinnen mijn instrument. Ik stuur improvisaties naar het duo op en zij vangen mijn muziek in grafische notities. We hebben hele leuke raakvlakken, met abstract resultaat en illustraties. Er komt een kleine oplage vinyl van, Thomas en Jurgen ontwerpen de hoes. Er volgt geen live-act, wel een eenmalige presentatie van videowerken.
Voorts ben ik hoofdvakdocent drums aan de conservatoria van Rotterdam en Amsterdam, twee dagen per week. Lesgeven vind ik fijn, omdat het een basis geeft waarop ik creatief kan blijven. Het is op deze manier allemaal goed te doen. Ik speel ook regelmatig als drummer en werk in mijn studio aan eigen werk en dat van anderen.
Welke herinneringen aan je carrière zijn je het dierbaarst?
Mijn eerste stappen in de Tilburgse scene, in Paradox. Dat was heel bijzonder. Ik had een funkjazzgroepje met Niels Broos en dan gingen we in Paradox naar optredens kijken, vaak tot diep in de nacht. Ik kon daar een beetje proeven, er werd op hoog niveau vrij geïmproviseerd, in een heel prettige sfeer.
Waarom doe je graag wat je doet?
Ik vind bepaalde waarden in mijn werk belangrijk. Ik geniet van een zekere vrijheid om iets van mezelf in te brengen als ik aan het lesgeven ben bij mijn studenten en ook bij mijn werk in de studio. Dan hoef ik me niet in te houden. Ik ben dan altijd zoekend naar balans en ook naar autonomie, die ik door mijn werk heel goed kan onderzoeken. Zoals: als ik ga zitten, wat komt er dan uit?
Wanneer is je passie voor jazz ontstaan?
Ik had in mijn jeugd een drumleraar in Waalwijk, Marius Spikmans. In de twaalf jaar dat ik van hem les kreeg werkten we aan allerlei genres, met de samenspelgroep werd altijd geïmproviseerd. Dan ging het niet over jazz, want daar wisten we niets van. Ik dacht dan altijd: hoe kan het nog ingewikkelder? Ik ging van groove naar swing. Met jazz ging ik pas echt aan de gang op de vooropleiding van het conservatorium in Tilburg. Ik componeer ook, niet op papier. Gewoon in mijn studio op een heel langzame manier ben ik dan bezig met gestolde muziek.
Van welke ontwikkeling in de jazzgeschiedenis had je onderdeel willen zijn?
Die van nú! Ik heb geen speciaal gevoel bij bepaalde tijdperken. Ik ben bezig met wat nu gebeurt en wat ik nu wil maken. Toen Paul Motian nog leefde daalde zijn muziek niet bij mij in. Na zijn dood vond ik haar plotseling wel mooi. In die tijd was ik daar wel mee bezig. Ik vind het fijn nu in mijn studio te zijn en niet ergens bij te moeten horen.
Wat is het bizarste dat je ooit mee hebt gemaakt tijdens een concert?
Ik speelde eens in De Twee Spieghels in Leiden, toen halverwege het concert de tafel rechts voor ons tijdens een ballad ‘Lang zal-ie leven’ begon te zingen. We zijn toen opgestapt.
Waar vind je inspiratie?
In beelden, ik kijk bijvoorbeeld veel films. Zo kan ik het abstracte van Thomas en Jurgen voortzetten. Wat mij in dat verband bezig houdt is net zo lang wachten tot er iets naar voren komt. Dus inspiratie krijgen uit mijn eigen zielenroerselen. Dan komt er meestal iets anders uit dan als er sprake is van energie als inspiratie. Een instrument in mijn studio kan mij ook inspireren, telkens weer op een andere manier. Eerst moet er iets intuïtief komen, dan kan ik pas vertrekken.
Wat is het spannendste dat je ooit hebt ondernomen?
De hele reis die nodig was om in de muziek te gaan. Het was vanaf het begin heel gemakkelijk voor mij. Als kind al was ik heel handig met twee stokken. Het is toch geweldig dat ik op 18-, 19-jarige leeftijd vanuit een kleine stad (Waalwijk, rvdh) de hele wereld over ben gereisd. Ik heb veel spannende dingen meegemaakt, die er niet waren geweest als ik niet voor de muziek had gekozen.
Welk muziekstuk of album heeft voor jou een speciale betekenis?
Turn Out The Stars, een tribute voor Bill Evans (live-album met contrabassist Marc Johnson en drummer Joe LaBarbera in Ronnie Scott’s Jazz Club Londen in 1980, rvdh). Ik voelde bij het beluisteren een soort rust, die mij overtuigde dat ik als ik speelde, niet zo hard hoefde te werken. Op The New School for Jazz and Contemporary Music in New York was iedereen zo bezig zich uit te drukken dat mij dat begon tegen te staan. Ik voelde dat Turn Out The Stars zich niet leent voor virtuoze dingen. Als drummer hoef je niets te doen dan alleen wat time te spelen, de rest kan daar dan zo’n beetje overheen komen.
Wat neem je altijd met je mee?
Mijn integriteit. Die probeer ik altijd te bewaken. Altijd vanuit mijn hart te werken en dat immer te bewaken.
Welke actualiteit heeft je aandacht?
Ik denk aan nieuwsactualiteiten, de richting waarin het politieke klimaat zich beweegt; het absurde kapitalisme, ego-leidersschappen op hun toppunt. Ik sta positief tegenover alle tegengeluiden die nu opkomen en zich steeds verder verspreiden, zoals ‘Wij eisen de nacht op’. Dat is een sterke tegenbeweging naar bewustwording van mannen toe en hun gedrag in het bijzonder naar vrouwen.
Wie is je grote voorbeeld buiten de jazz?
Bert Hellinger. Hij is de grondlegger van systemisch werk waarin je het geheel van iets waarneemt en niet kijkt naar de details van oorzaak en gevolg. Systemisch werk is een therapeutische methode. Bert’s inzichten brengen mij dichter bij mijzelf en daardoor kan ik een grotere autonomie verwerven. Hellinger laat zien wat ook binnen de muziek speelt: bij vrijheid heb je voortdurend afstemming nodig, maar het gaat ook over wat zich daarónder afspeelt.
Wat intrigeert je aan je instrument?
Binnen een band zijn de drums een heel bepalend instrument. Je klinkt het hardste, je bepaalt een soort basis. Slagwerk heeft een grote kracht om te sturen in zich. Ook intrigeert me hoe in speciale gevallen een drumsolo je kan raken. Voor mij is het interessant hoe ik mijn drums kan inzetten om volledig in dienst van de muziek te zijn. Het gaat bij mij niet om spelen omdat je er nu eenmaal bent.
Wat heb je geleerd van je muziek?
Veel verschillende zaken. Muziek vertelt mij veel over mezelf. Als ik naar mijn reis kijk, zie ik veel fases die corresponderen met hoe ik mezelf ontwikkelde. Muziek heeft me ook geleerd mijn plek te bepalen, ook buiten de muziek. Er is ook sprake van een grote mate van afstemming, niet alleen naar de band toe, tevens naar het leven. En ook tegen de stroom mee! Ik zal nooit de boel expres breken. Dat is ook wel om bij mezelf te blijven.
Wat wilde je vroeger altijd worden?
Drummer. Toen ik drie jaar was kreeg ik van mijn opa een plastic drumstelletje. Er was geen kwestie van een vraag, maar één rechte lijn om muzikant te worden.
Wanneer ervaar je de vrijheid te falen?
Tegenwoordig bijna dagelijks. Vroeger kon ik echt worden bevangen door een grote prestatiedruk. Nu ik meer thuis ben in mezelf, speelt dat niet meer zo. Dat gevoel is niet echt weg, maar als het er op aan komt, is het nog maar heel klein. Ik voel me heel vrij, mijn leven is stabieler, ik heb niet meer het gevoel dat mijn leven afhangt van wat ik doe.
Welke ontwikkeling in de jazz juich je toe?
Bij de generatie die nu op school zit, wordt steeds minder in genres gedacht. Bij hen komen eclectische stijlen bij elkaar. Er wordt veel minder in hokjes gedacht. Daar was en is mijn generatie erg mee bezig. Nu tref je poppy synthesizerdingen in jazzimprovisaties. Ik hoop dat deze ontwikkeling echt doorzet.
Met wie werk je graag samen?
Met mensen die vanuit zichzelf, vanuit hun hart musiceren slash communiceren.
Welke dromen liggen nog voor je?
Ik ben nu op een plek aanbeland met veel verschillende ervaringen. Minder leuke en leuke in de uithoeken van de muziekwereld. Ik voel me op een bepaalde manier daarin voldaan. Ik ben heel blij met mijn wijze van werken en heel tevreden dat ik met leeg canvas naar de wereld kijk. Dat is spannend, maar het geeft ook fijne opwinding. Met andere woorden: ik heb niet een soort gedroomd doel voor ogen.
Aan wie geef je het Jazz-tafette stokje door?
Aan drummer Etienne Nillesen. Ik speel niet vaak meer met hem, na het conservatorium deed ik dat wel. Hij speelt maar op één snaredrum. Dat is een richting waarin ik heel nieuwsgierig ben hoe hij daarin staat. Voor hem wordt speciaal werk geschreven voor één snaredrum.
RINUS VAN DER HEIJDEN
Foto’s GEMMA KESSELS
