Om bij deze laatste constatering te beginnen, voor het jazzelement zorgt slagwerker John Engels, met wie Chris Hinze al zestig jaar bevriend is. Naast John Engels en initiatiefnemer Hinze, treden sopraan Claron McFadden aan, de Indiase zangeres Sandhya Sanjana en klankkunstenaar Ton Akkermans. 

Je houdt het niet voor mogelijk, maar pas vier weken geleden begon de 87-jarige Chris Hinze aan de totstandkoming van Sound and Silence. Hij zegt het zonder zelfs maar even met de ogen te knipperen. Hoe kan dat, er moet toch ook worden gerepeteerd? En moet er niet gestudeerd worden op een partituur? Niets van dit alles, de - enige - repetitie vond afgelopen zaterdag plaats, een partituur is er niet, ieder moet uit zijn eigen rijke, muzikale ervaring putten.

Chris Hinze beseft terdege dat een dergelijk project in een tijdspanne van vier weken realiseren, een hoop werk met zich meebrengt. “Ook technisch”, verklaart hij. “Beeld gaat deel uitmaken van de voorstelling. Ik gebruik beelden uit de vele reizen die ik maakte. Gelukkig krijg ik hulp van mijn zoon die zeer bedreven in de montage ervan is. Ook drones met geluiden en ritmes komen voorbij.”

Chris Hinze heeft geen nieuw werk geschreven voor Sound and Silence. “Alles is min of meer vrij en onder meer gebaseerd op drones die ik heb geprogrammeerd”, legt hij uit. “Als ik een drone start, komt er even later een ritme bij. De andere musici horen dit en anticiperen er op. Of ik dan niet weet hoe dit gaat klinken? Jawel hoor, heb alle muziek in mijn hoofd. Ton Akkermans begint met zijn klankschalen, bellen en gongs, ik val na drie minuten in. Dan komen er beelden, andere drones. Als iemand dan inhaakt: prima! De andere musici zijn zó goed dat een partituur niet nodig is. Wij maken muziek op het moment, ik hoef niemand iets uit te leggen.”


Je zou uit deze woorden kunnen concluderen dat het project uitsluitend uit improvisatie bestaat. “Het is improvisatie, gebaseerd op muzikale basiselementen. Ik heb een klok voor me staan, daar staat het hele programma wat betreft tijdsindeling op, zodat ik steeds in kan starten. Ik mag daarbij geen fout maken, heb meerdere functies waarin ik ook niet mag falen. Het gaat in Sound and Silence niet om free jazz, wel om gevoel. Mensen zijn uniek in hun zijn.”

Als je de naam Chris Hinze hoort, maak je niet direct verbindingen met jazz, wel met ‘verjazzte’ barokmuziek. Maar daar wil de fluitist toch wel even iets tegen inbrengen. “Toen de Chris Hinze Combination in de jaren zeventig begon met barokmuziek, werd ik door sommige klassieke recensenten kapot geschreven. Maar zestig jaar geleden al speelde ik met John Engels en Dick van der Capellen in het Dick van der Capellen Kwartet met zangeres Leddy Wessel in club de Flying Dutchman van Pia Beck. Ik speelde toen nog piano en trad tot mijn 24e op in buitenlandse nachtclubs. Toen werd ik verliefd op de fluit.”

Chris Hinze verzuimt te vertellen dat hij halverwege de jaren zestig met drummer Cees See en contrabassist Dick van der Capellen een vorm van free jazz speelde. Het album The Present is Past wordt in dit verband beschouwd als baanbrekend in de Nederlandse geschiedenis van de jazz. “Mijn idee van jazz is heel breed”, blikt hij terug. “Het maakt niet uit of ik speel met Tibetaanse monniken, Afrikaanse of Indiase musici. Je werd er vroeger op aangevallen en dat is dan Nederland op zijn smalst.”

Chris Hinze ging in 1964 naar het Koninklijk Conservatorium in Den Haag om fluit te leren  spelen en aansluitend naar het Berklee College of Music in het Amerikaanse Boston voor de studie ‘arranging and composing’, waar hij onder andere les kreeg van Charlie Mariano. “Toen ik piano speelde vertolkte ik alle standards. En soms werd iets op een bierviltje geschreven en hup, daar gingen we. Maar piano kon mij niet meer boeien, ik wilde expressie. Ik was grote fan van Miles Davis, toen hij met jonge mensen als Tony Williams en Herbie Hancock ging spelen. Kijk, ik heb daar nog een foto van Herbie en mij bij mij thuis”, terwijl Chris Hinze naar zijn fotogalerij aan de muren van zijn studio wijst.

In vroeger jaren speelde Chris Hinze zo’n vier keer op het North Sea Jazz Festival. Toen hij aantrad met zijn Nederlandse Chris Hinze Combination bleven de uitnodigingen uit. “‘Jij jazzmusicus? Dat is toch geen jazz meer wat jij speelt’. Maar dat interesseerde me totaal niet. Ik ben een barokjongen, Tibet- en meditatiefreak en ga zo maar door… Waar hebben we het over? In dit land is gelukkig veel ten goede veranderd. En Nederland heeft nu waanzinnig goede jazzmusici.” 

Fijn dat Chris Hinze er zo over denkt, want na een jarenlang verblijf in Spanje is hij sinds tien jaar weer terug in Nederland. Jazzclubs waren vanaf toen niet meer aan deze unieke musicus besteed, “want ze kunnen jammer genoeg niet voldoende betalen. Ik ben toen overgestapt naar schouwburgen. Twee jaar geleden – door een zenuwontsteking in mijn voeten – vond ik het genoeg en nam ik afscheid in het Concertgebouw in Amsterdam. Ik wilde eenmalig graag nog eens een groot project doen. De grote zaal van Paradiso kwam voorbij en daar ben ik heel blij mee.”

De fluitist heeft talloze reizen gemaakt, waar hij foto’s en video’s mee van terug bracht. Hij maakte ze veelal alleen, soms met zijn dochter. Nu komen ze van pas als onderdeel van Sound and Silence. Met een opmerkelijke bezetting. John Engels is al aangestipt – “We spelen samen wel vaker, gewoon voor de lol” –  maar ook de naam van Claron McFadden prikkelt de nieuwsgierigheid. “Ik ontmoette haar in 1988 in Berlijn, nodigde haar bij mij thuis uit, we speelden van een uur ’s middags tot negen uur ’s avonds die dag en zien elkaar sindsdien twee keer per jaar tijdens een lunch. Zij is een bijzondere vrouw en een waanzinnige zangeres. Met Sandhya Sanjana speelde ik al vaak, ook in de Chris Hinze Combination, zij woont tegenwoordig in Amsterdam. Ton Akkermans is naast fysiotherapeut een zelfontwikkelde persoonlijkheid op klankschalen, gongs en bellen. Op Ibiza heb ik twee cd’s met hem opgenomen. Wij zijn grote vrienden, ik speel al lang met hem, hij was ook bij mijn afscheidsconcert.”

Nu dus Sound and Silence. Een project dat als eenmalig staat aangekondigd. Mocht er meer belangstelling voor zijn, dan mag Chris Hinze worden gebeld. “Ik ga er zelf niet meer achteraan”, zegt hij beslist. Want hij leeft in alle rust voort. “Ik heb helemaal geen plannen. Ik speel lekker hier in mijn studio, breng er ook muziek uit. Die gooi ik op Spotify en YouTube.” Waar misschien het concert van 1 februari ook op terecht komt, want het wordt geregistreerd door drie camera’s.

Foto’s JOKE SCHOT

Uitgevoerd door 

Chris Hinze - fluiten
Claron McFadden - zang
Sandhya Sanjana - zang

Ton Akkermans - klankschalen, bellen en gongs
John Engels - slagwerk