Was het Louis Armstrong die zich liet ontvallen, een concert is maar geslaagd als de toehoorders tevreden huiswaarts keren? Beoordeel zelf de talenten van Ellyn Rucker tijdens een optreden in New Orleans. U kunt het HIER bekijken. Ik was er graag bij geweest. Op 4 december 1991 vertolkt ze voortreffelijk ‘Take the Coltrane’, een compositie van Billy Strayhorn. Ellyn heeft vast en zeker tientallen keer de boeiende uitvoering van Duke Ellington met John Coltrane op het album Duke Ellington & John Coltrane beluisterd (opname 26 september 1962, Impulse). In deze bijdrage werpen we een blik op de muzikale loopbaan en de discografie van deze Amerikaanse vocaliste-pianiste. 

Ellyn Rucker werd op 29 augustus 1937 geboren in Des Moines, Polk, Iowa (zie voetnoot 1). Haar echte naam was Ellyn Kay Cornelison. Vader Glen Cornelison (1898-1974) was conciërge in een bank en moeder Vera Lanphere (1898-1981) werkte in een warenhuis. In de kerk speelde mama Vera orgel en Ellyn zong met haar mee in het gemengd parochiekoor. Op haar achtste leerde Ellyn klassieke muziek, maar door het koor werd ze aangetrokken door ‘black created music’. Een krant van 9 april 1949 vermeldt Ellyn Kay Cornelison als scholier in de Park Avenue School aan de S.W. Ninth St. and Park Avenue. “What do you play in the school orchestra? Do you enjoy it? – Xylofoon and I like it!”. Op haar dertiende stelt haar twee jaar oudere broer Ross voor om samen naar jazz te luisteren.

In 1955 studeerde Ellyn aan de Lincoln High School. Het jaarboek vertelt dat ze speelde in Boys’ Glee Club en Boys’ Quartet, dat ze graag Engels studeerde en graag zong in het koor: “She likes everything from Bach to bebop!”. Tijdens haar vervolgopleiding aan de Drake University behaalde Ellyn een diploma klassieke piano. Ze leert er David Rucker uit Denver kennen. Ze trouwen op 21 december 1957 in de Park Avenue Christian Church in Des Moines. Ellyn studeerde of werkte toen in het Still Osteopathic Hospital. David Rucker studeerde aan de University of Arizona in Tucson en behaalde in juni 1957 zijn diploma aan de Drake University. Het koppel verhuisde van Des Moines duizend kilometer verder naar Denver, de hoofdstad van de staat Colorado. In het stadje Golden kreeg David een baan als leider van schoolorkesten.

Vanaf 1962 trad Ellyn Rucker op in clubs in en rond Denver. Zij zong en speelde piano, in de beginjaren hanteerde haar man de contrabas. Down Beat van 27 januari 1966 schrijft: “pianist Ellyn Rucker swings as ever on weekends at the Robin’s Nest with Dave Rucker and Larry Brown on drums”. Orgel speelde ze tien jaar lang in de First United Methodist Church in Golden.

In de archieven kwamen we Ellyn Rucker in de jaren zeventig een aantal keren tegen. Zo was ze in april 1972 met haar trio in Granny’s Cellar met als gast saxofonist Benny Carter (1907-2003). The Rocky Mountain News van 28 januari 1973 kondigt Ellyn aan met Dave Rucker en drummer Ron Moewes (1944-2011). In december 1974 is ze vocaliste bij het trio van pianist Bill Sloan in de Golden Barrell Lounge van de Tiffin Inn. En mogelijk was ze in september 1977 ook aanwezig op ‘The Great Rocky Mountain Jazz Party’ waar de organisatoren Dick en Maddie Gibson 52 jazzmuzikanten voor wisten te strikken, onder wie trombonist Frank Rosolino, pianist Tommy Flanagan en trompettist Clark Terry. 

In de jaren zeventig kwam de opvoeding van Ruckers kinderen, Kurt (°30 november 1958) en Kristin (°25 december 1959) op de eerste plaats. Muziek was bijzaak. In 1978 scheidde ze van haar man. Omdat ze nu zelf de kost moest verdienen was jazz een uitweg. Vanaf dan legt Ellyn Rucker zich volledig toe op een muzikale loopbaan. Nadat ze zich eens had afgevraagd hoe ze als zangeres zou klinken als ze zich eens door een ander liet begeleiden, trad ze ook wel met een pianist op, bijvoorbeeld met Dick Hindman in een trio met bassist Paul Warburton (1942 – 2022).

Nu ze zich in de jaren tachtig volledig op de muziek richt, vindt Ellyn Rucker een pleitbezorger in de persoon van vocalist Mark Murphy (1932-2015). Op zondag 10 juli 1983 concerteerde ze in de reeks ‘Women In Jazz’ in Hoyt Sherman Place, aldus het dagblad Des Moines Register van 6 juli. Ze vindt bovendien werk in de El Chapultepec in Denver en raakt bevriend met eigenaar Jerry Krantz. Het voormalig restaurant met bar werd opgericht in 1933, sinds 1958 (tot 2020) was het een jazzclub. De eerste generatie die er optrad omvatte onder anderen trompettist Freddy Hubbard, trompettist Chet Baker en drummer Art Blakey. Ook jazziconen als Kenny Burrell, Red Holloway, Roy Eldridge, James Moody, Clark Terry, Richie Cole en Buddy Tate stonden er op het podium. In Denver treffen we Rucker op 22 april 1984 ook in Ivory’s Piano Bar.

Ze slaat haar vleugels uit richting New York en is actief in de jazzscene aldaar, bijna zeker ook in de iconische clubs zoals Fat Tuesday’s in Manhattan. Ik baseer mij op een vermelding waarbij in die periode boekingsagent Steve Getz (1948-2017) Ellyn optredens had beloofd in Fat Tuesday’s (zie voetnoot 2). 

Hoewel Ellyn Rucker jaren in de luwte van Denver optrad werd ze door impresario Paul Acket toch gevraagd voor het North Sea Jazz Festival. Ze kreeg tijdens drie edities de gelegenheid om drie dagen na elkaar op te treden: van 11-13 juli 1986 tijdens het elfde festival in Den Haag, van 10-12 juli 1987 en van 8-10 juli 1988 met saxofonist Phil Urso (1925-2008). Die speelde in 1955-1956 bij trompettist Chet Baker. Op de eerste festivaldag van 1986, vrijdag 11 juli, nam het Ellyn Rucker Trio deel aan Pia’s Party. Ellyn werd aangekondigd ‘als de hier volslagen onbekende pianiste en zangeres, maar in Amerika op handen gedragen’. De organisatoren hadden voor het feest van pianiste en zangeres Pia Beck (1925-2009) bovendien uitgenodigd: het Jimmy Rowles Trio featuring Stacy Rowles (flugelhorn) en het Rose Murphy Trio. Ellyn was er erg trots op dat ze op hetzelfde festival had gestaan als trompettist Miles Davis, die er in diezelfde edities was (zie voetnoot 3).

Vanaf 1987 neemt Ellyn zes platen op bij Capri Records. Dat label werd in 1984 gestart door Tom Burns, die in Denver zijn platenzaak Jazz Record Revival had. Hij had voldoende centen om zijn eigen platenmaatschappij te beginnen. Eind 1987 bracht Capri haar album Ellyn uit (luister HIER), waar op te horen is met saxofonist Pete Christlieb, bassist John Clayton en drummer Jeff Hamilton. Opvallend detail op de hoes is Ruckers dankzegging aan haar vier kinderen: Kurt, Leisa, Kristen en Kourtney.

Op zondag 23 oktober 1988 gaf Ellyn een benefietconcert voor de aankoop van een nieuwe piano in de First United Methodist Church. Ze had er zelf veel op het orgel gespeeld.

In 1989 vinden we Ellyn Rucker terug in de lage landen. Op 28 april is ze met tenorsaxofonist Spike Robinson in The Flying Dutchman in Vlissingen, met de Belgen bassist Roger Vanhaverbeke en drummer Freddy Rottier (Beluister HIER het album Nice Work! dat Ellyn Rucker en Spike Robinson in 1989 maakten). Vanhaverbeke (1930-2011) wist met zijn New Look Trio altijd internationale jazzmusici aan te bieden in kleinere clubs. Rottier (1926-1995) was jarenlang zijn rots in de branding. Beiden zijn overleden en we kunnen niet navragen waar Roger Ellyn nog meer  geboekt had. Wel vond ik Ellyn Rucker nog op 8 november 1989 met bassist Mary Hehuat (1941-2021) in het Swingcafé in Antwerpen. Hehuat startte in 1991 zijn eigen legendarische Antwerps jazzcafé Hopper.

We zijn inmiddels in de jaren negentig aanbeland. Op 1 april 1990 vond een ‘Spike Robinson Benefit Jam Session’ plaats in het Clarion Hotel in Denver. Saxfonist Ernie Watts, pianist Rob Mullins en Ellyn Rucker waren present. Vast staat dat Ellyn Rucker met Spike Robinson in die tijd een periode vier dagen per week optrad in het Burnsley Hotel in Denver. Op maandag trad Rucker soms op in jazzclub de Bay Wolf. The Rocky Mountain News van 2 juli 1992 kondigt de ‘Tropical Breeze’-cd aan waarop trompettist Ron Miles, Ellyn Rucker en Spike Robinson meespelen. Er is geheimzinnigheid over deze opnamen (zie ook de discografische gegevens hieronder).

Pianiste Marian McPartland (1918-2013) nodigde vanaf 1978 tot in 2011 wekelijks gasten uit in haar radioprogramma ‘Piano Jazz’. Op 8 oktober 1992 was Ellyn Rucker te gast in één van de zevenhonderd afleveringen in totaal. De presentatie werd uitgezonden op 6 februari 1993 door de Amerikaanse publieke omroep NPR. In augustus van dat jaar speelden Spike Robinson en Ellyn Rucker bij de Big Band West in Denver.

In juni 1994 vertelde Ellyn dat ze door de jaren heen vijftien Europese tournees had gedaan en dat ze in 1990 zeven weken in Europa was geweest. Bijzonder is dat ik bijna geen Rucker-concerten vond in België en Nederland. Ze was wel in jazzclub Jazzland in Wenen en speelde ook in Zwitserland: “We speelden in Zwitseland, tussen de 'sets'  werd zelfs een vier- of vijfgangen menu opgediend!” In Duitsland had ze een heuse fanclub.

In juli 1995 trad het Ellyn Rucker Trio op met saxofonist Fred Hess (1944-2018) tijdens het Genuine Jazz Festival in Breckenridge, in de Rocky Mountains, Colorado. In 1997 is Ellyn met vibrafonist Steve Hobbs (°1955), zo vonden we ook nog.

In 2001 nam Ellyn haar genietbare plaat Now op (beluister het album HIER). Ze doet hiervoor een beroep op de Canadese bassist Dave Young (°1940). Het album is opgedragen aan pianist Bill Sloan, zijn With you in mind staat op de plaat. Van Horace Silver (1928-2014) kreeg ze de woorden voor zijn compositie Strollin’. Ook Estate – Summer Passed wordt gespeeld. Mark Murphy nam het op met het Metropole Orkest voor zijn album The Dream, uitgebracht in 1994. Ron Carters Last resort van september 1982 is hier in trio, piano-bas-drums. Na enkele clubconcerten in Denver gaan Rucker en Young optreden in de Montreal Bistro in Toronto met gitarist Ed Bickert (1932-2019).

Vanaf 2010 vond ik nog een aantal concerten in Denver, andermaal The Burnsley Lounge, in The Dazzle met saxofonist Keith Oxman, in Mead Street Station en in de El Chapultepec. Een jaar voor haar dood duikt Ellun op in de documentaire ‘Jazz Town’. Daarvoor interviewde drummer Ben Makinen (°1967) twaalf jaar lang jazzmuzikanten uit Denver, onder wie Dianne Reeves, Ron Miles, Art Lande, Billy Wallace. In 2018 kwam Ellyn Rucker aan de beurt. Een fragment uit deze aflevering is HIER te zien. Ze vertelt onder meer over haar optredens tijdens het North Sea Jazz Festival.

Ellyn Rucker overlijdt op 22 mei 2022 in Lakewood, Colorado. Twee jaar later, op 29 oktober 2024, wordt ze opgenomen in de Colorado Music Hall of Fame. Dochter Kristin was zeer vereerd: “I just wish she was alive to witness it. But I’m sure she’s up there, smiling down and loving every minute!”
Erik Carrette (zie ook de voetnoten onder aan deze pagina)

De auteur dankt Alan Westby van Rancho Cucamonga voor zijn medewerking.

DISCOGRAFISCHE GEGEVENS ELLYN RUCKER

2 en 3 september 1987, Ellyn, met Pete Christlieb (tenorsax), John Clayton (bas), Jeff Hamilton (drums), haar debuut als leider (in Northglenn, CO, Capri 74007)

18 en 19 agustus 1988, This Heart Of Mine, met Red Mitchell (bas) en Marvin ‘Smitty’ Smith (drums), (in Hollywood, CA, Capri 74010)

18 en 19 januari 1989, Nice Work!, met Spike Robinson (tenorsax), Monty Budwig (bas), Ralph Penland (drums), (in Hollywood, CA, Capri 74017)

7 december 1991, Live In New Orleans (beluister het album HIER), met Mark Simon (bas), Jill Fredericksen (drums), (concertopname in Lulu White’s Mahogany Hall, Leisure Jazz, video en cd) 

1992-1993, Barbara Paris, Where Butterflies Play, Barbara Paris (vocals), Mitchell Long (gitaar), Dean Ross (bas), Richie Chiaraluce (sax), (vier nummers met Rucker, F.T.M. Studio, Denver, drie sessies, Perea Productions 01)

voorjaar 1992?, Vohn Regensburger, Tropical Breeze (Tropical Breeze is een duo met Braziliaanse muziek, met Ron Miles (trompet), Spike Robinson (tenorsax), Steve Romero (fluit), Vohn Regensburger (gitaar), Adolph Mares (bas), Jill Fredericksen (drums), Paulo Rossi (percussie), Waldyr Menezes (vocals), (Magnum Opus Music ???)

24 – 26 februari 1992, Thoughts Of You, met Laura Newman (sopraansax), John Gunther (tenorsax), Eric Gunnison (keyboards), Randy Chavez (gitaar), Mark Simon (bas), Jill Fredericksen (drums), Mike Marlier (percussie), (in Denver, Mark Murphy schreef de – hoe kan het anders – lovende hoestekst Capri 74036)

1994, Ellyn Rucker & Brad Terry, Uncharted – Live At Jerry Fredericks, Brad Terry (klarinet), (in Denver, Living Room Records)

november 1996, Mary Ann Moore, Right Where I Wanna Be, Moore (vocals), Richie Chiaraluce (tenorsax), Andy Weil, Ellyn Rucker (piano), Mark Klagstad (gitaar), Mark Diamond, Mark Simon (bas), Paul Romaine (drums), (in Boulder, CO, Synergy 80003)

16 en 17 november 1996, Joni Janak with Carl Fontana, The Wind, Janak (vocals), Carl Fontana (trombone), Ken Walker (bas), Todd Reid (drums), (in Denver, Ellyn hier ‘musical director’, JazzLink 4123)

16 en 17 november 1998, Joni Janak, Let’s Live Again, Janak vocals), Richie Chiaraluce (tenorsax), Ken Walker, Dwight Kilian (bas), Ron Moewes, Jill Fredericksen (drums), (in Denver, JazzLink 44004)

15 juli 1999 en 20 september 1999, Jim Riley & Some Colorado Friends, Riley (altsax) en enkele anderen (in Denver, JimJazz 7001)

maart 2001, Ellyn Rucker, Now, met Garner Pruitt (bugel), Lori Bell (fluit), Peter Sommer, Mark Rose, Richie Chiaraluce (saxen), Ron Satterfield, Jeff Jenkins (synthesizer), Mitchell Long (gitaar), Dave Young (bas), Claudio Slon, Paul Romaine (drums), David Mackay (vocals), (in Greywood Studios, Denver, Capri 74058)

uitgebracht in 2004, Barbara Paris, Swingballadsblues & bossanova, veertien nummers uit vijf sessies van eind jaren negentig - begin jaren 2000 (Richie Chiaraluce, Joe Bonner, Liew Matthews, Ellyn Rucker, Mitchell Long, Ken Walker, John B. Williams, Dean Ross, Mike Whited, Roy McCurdy (Perea BP 005)

uitgebracht 2005, Nat Yarbrough, Triple Play, Chip Stephens (piano), Eduardo Barbosa (bas), Nat Yarbrough (drums) (duetten met Ellyn Rucker, Julie Monley, Marguerite Juenemann) (Colorado, Capri 74073)
Erik Carrette

VOETNOTEN

Voetnoot 1:
Des Moines (200.000 inwoners) is de hoofdstad van de staat Iowa en is begrensd door twee grote rivieren, de Mississippi in het Oosten, de Missouri in het Westen. Heel wat dorpen of stadjes hebben nog steeds een Frans klinkende naam. Iowa maakte onderdeel uit van de Louisiana Purchase van 1803. Toen kochten de VS van Frankrijk een enorm gebied van de Mississippi tot de Rocky Mountains. Het huidige Iowa maakte daarvan deel uit. Napoleon Bonaparte was het strategisch brein achter de verkoop, hij had geld nodig om zijn oorlogen in Europa te financieren. Achteraf gezien was 15 miljoen dollar een koopje. 

Des Moines ligt 400 km zuidelijk van de nu onrustige stad Minneapolis (500.000 inwoners).
Trompettist Bix Beiderbecke (1903-1931) uit Davenport is de bekendste jazzmuzikant uit Iowa.
‘Hawkeye State’ is Iowa’s bijnaam, verwijzend naar de indianenleider Black Hawk (1767-1838).
In San Francisco was de fameuze Blackhawk jazzclub actief tussen 1950 en 1963. Talrijke concerten werden ‘Live at the Blackhawk’ opgenomen en op plaat uitgebracht.

Hoewel Des Moines maar 300 km van Kansas City (500.000 inwoners) ligt werd K.C. een jazzhoofdstad. Een beslissende factor was de moraal. In Kansas City domineerde de corrupte politieke baas Tom Pendergast (1872-1945). Hij negeerde het alcoholverbod tijdens de Drooglegging of de Prohibition (1920-1933). Met als gevolg illegale drankhandel (bootlegging). Hij duldde gokhuizen, bordelen en illegale cafés (speakeasy) waar muzikanten elke nacht konden spelen. Is het nog zo dat jazz floreert waar de nacht lang is?

Des Moines was grotendeels protestants en moralistisch met een sterk handhavingsbeleid. De stad had danszalen, theaters en clubs, grote namen traden er op, maar bleven niet. Het waren ‘territory bands’ die reisden door Iowa, Nebraska, Missouri, Kansas en die van de ene ballroom naar de andere trokken. De clubs sloten vroeg en in Des Moines gold een minder tolerant beleid voor het ondeugend nachtleven. Bekende ‘territory bands’ waren Walter Page’s Blue Devils, Alphonso Trent, Andy Kirk & His Twelve Clouds of Joy. 

Voetnoot 2:
De biologische moeder van Steve Getz was Beverly Byrne, zangeres bij Gene Krupa. Op 7 november 1946 trouwde ze in Los Angeles met saxofonist Stan Getz (1927-1991). Het koppel scheidde op 31 oktober 1956. Slechts enkele dagen later op 2 november 1956 hertrouwde Stan met de Zweedse Monica Silfverskiold (19 mei 1934 – 5 januari 2025). De echtscheidingsprocedure tegen Monica Getz werd ingezet in 1981 met als resultaat op 29 mei 1987 de formele echtscheiding. 

Voetnoot 3:
Miles Davis bracht op 8 juli 1988 tijdens zijn World Tour bassist Benny Rietveld mee, geboren in Utrecht op 12 februari 1959, en opgegroeid in Honolulu, Hawaï. Hij is momenteel bassist bij Carlos Santana (°1947)).

Tot slot nog een een bijzonder juridisch verhaal: in juni 2011 wilde dochter Kristin Rucker verhuizen naar een nieuwe woning. Haar vader David zou een huis kopen en het verhuren aan zijn dochter. David deed een bod bij de makelaar op een huis in Adams County. Ellyn wilde het huis met Kristin gaan bezichtigen. Geen van beiden had de uitdrukkelijke toestemming gevraagd om het terrein te betreden. Moeder en dochter dachten dat het bord ‘For Sale’ een voldoende uitnodiging was om het terrein te betreden. In kleine lettertjes stond op het bord dat betreding een overtreding was van de wet. Toen ze via het pad terug naar de auto wandelden verloor Ellyn haar evenwicht, wat leidde tot fysieke letsels. Uiteindelijk werd Ellyn veroordeeld als indringer waardoor ze geen recht kreeg op vergoeding. De rechtszaak duurde vijf jaar tot 28 juli 2016 voordat de kwestie werd afgehandeld door het Colorado Court of Appeals.