Instant Composers Pool blijft in elk geval voortbestaan
OPINIE
Na het bekendmaken van de besluiten van het Fonds Podiumkunsten (FPK) over de meerjarige subsidies 2021-2024 is de verslagenheid in jazzkringen in Nederland groot. Voor een aantal aanvragers zijn de beslissingen van het Fonds gunstig uitgevallen. Zij kunnen voor de komende vier jaar subsidie tegemoet zien. Anderen hebben goedkeuring ontvangen van het FPK, maar krijgen geen geld omdat het budget beperkt is. En een derde groep mag worden gezien als slachtoffer van de besluiten: hun aanvragen zijn afgewezen. Tot deze laatste categorie behoort de Instant Composers Pool. Doordat het FPK de aanvraag van de Instant Composers Pool (ICP) heeft afgewezen, zou je kunnen concluderen dat de keuzecommissie van het FPK aan de activiteiten van de ICP weinig of geen waarde meer toekent. De groep, die in 1967 werd opgericht door onder andere pianist/componist Misha Mengelberg en slagwerker Han Bennink, heeft in zijn 53-jarig bestaan een legendarische status opgebouwd in het land van de geïmproviseerde- en gecomponeerde eigentijdse muziek. ICP is over de hele wereld bekend, getuige de talloze tournees die het (thans) tienkoppige gezelschap in vele jaren ondernam. [caption id="attachment_15546" align="aligncenter" width="700"]
Ab Baars: “We blijven voortbestaan. Een groep als deze met die enorme rijke historie, kennis en creativiteit zet je niet bij het vuilnis." Foto Gemma Kessels[/caption]
De verslagenheid bij ICP is groot. De afwijzing van het FPK heeft verreikende gevolgen voor de groep. Bandlid Ab Baars wil die graag toelichten. “De afwijzing van een meerjarige subsidie houdt in dat we een aantal zaken niet meer kunnen betalen. Zoals betaald repeteren, evenals reiskosten, het voorbereiden van concerten, de huur van ons kantoor, het voeren van publiciteit, het in stand houden van een professionele website, het bedenken en uitvoeren van speciale projecten in samenwerking met anderen. Al die zaken vallen nu weg.”
De directe gevolgen van het wegvallen van overheidssubsidie zijn direct op te tekenen. “Doordat we minder tournees kunnen ondernemen – we doen tweemaal per jaar een tournee van tien, vijftien concerten - is er sprake van minder eigen inkomsten”, zegt Ab Baars. “Daardoor zullen we ons kantoor niet meer kunnen aanhouden. Dit zijn twee dingen, op dit moment kan ik niet overzien wat alle consequenties zullen zijn. Voor alle bandleden vormt de ICP een essentiële bron van inkomsten. Geen subsidie meer vormt dus een enorme aderlating.”
Waarbij meteen dé hamvraag zich aandient: betekent dit het einde van de Instant Composers Pool? Ab Baars is stellig: “We blijven voortbestaan. Een groep als deze met die enorme rijke historie, kennis en creativiteit zet je niet bij het vuilnis. We hebben afgelopen jaren sinds Misha er niet meer bij was met z’n allen enorm gezocht naar een nieuwe noodzaak en een nieuwe balans. Het is heel inspirerend en creatief om dat in deze samenstelling, met z’n tienen te kunnen doen. Het heeft een heel hechte groep opgeleverd met al een aantal memorabele producties in binnen- en buitenland. Bovendien is ICP altijd heel inspirerend geweest voor jonge musici, ook die uit verre buitenlanden. Ik hoor regelmatig links en rechts verhalen in de trant van: ‘Ik hoorde de Instant Composers Pool en dat is voor mij de reden geweest om naar Nederland te komen’.”
De bandleden van ICP hebben elkaar zo kort na de bekendmaking van de besluiten van het FPK, nog niet gesproken. “We moeten goed gaan nadenken over de toekomst”, zegt Ab Baars. “Er liggen prachtige plannen klaar. We zullen dit natuurlijk met het bestuur gaan bespreken.”
Voor de formuleringen van het FPK in de afwijzing voor de ICP heeft Ab Baars geen goed woord over. “Zoals het nu is beschreven kan ik me voorstellen dat er binnenskamers misschien zulke opmerkingen worden gemaakt. Maar dat doe je niet in een officieel schrijven. Daar dienen formele omschrijvingen te worden gebruikt. Ik vind het heel armoedig. Je kunt die formuleringen vergelijken met de schooljuf die met een opgeheven vingertje uitroept: ‘Jongens, dat moet beter, hoor’.”
Met voornoemde formuleringen doelt Ab Baars onder andere op de wijze waarop Guus Janssen en Han Bennink door de commissie zijn aangehaald. “Han is Han, het is fantastisch om met hem het podium te delen. En nog steeds, wat een energie en een creativiteit”! Je zou kunnen zeggen dat Han Benninks band met het publiek, dat na afloop van concerten nogal eens op hem afkomt om vragen te stellen of gewoon met hem van gedachten te wisselen, precies dát is wat het FPK zo graag wil: stimulerende actie voor de muziek.
[caption id="attachment_8137" align="aligncenter" width="701"]
Ab Baars over Guus Janssen: "Guus zorgt voor een ander soort anarchisme, minder theatraal, maar in muzikale zin even duidelijk als Misha.” Foto Gemma Kessels[/caption]
Guus Janssens rol bij het ICP is voor Ab Baars ook onbetwistbaar. “Guus is zo’n persoonlijkheid dat hij de kleur van een orkest kan beïnvloeden. Na het overlijden van Misha hebben we een tijd zonder pianist gespeeld. Dat was fijn, maar er ontbrak een kleur. We hebben verschillende pianisten uitgeprobeerd en uiteindelijk voor Guus gekozen. Dat is een schot in de roos geweest. Guus zorgt voor een ander soort anarchisme, minder theatraal, maar in muzikale zin even duidelijk als Misha.”
Ook Ab Baars heeft begrip voor de moeilijkheden waarvoor het Fonds voor de Podiumkunsten zich zag geplaatst. De twintig miljoen euro die in de periode 2021-2024 worden verstrekt, zijn absoluut niet toereikend om alle aanvragers van dienst te kunnen zijn. “De druk op die budgetten wordt steeds groter”, zegt Ab Baars. “Zóveel kunstenaars vallen buiten de boot. Het hele jazz- en geïmproviseerde muziekmilieu, een scene die ver buiten onze grenzen bekendheid geniet, wordt nu nog verder uitgekleed. Er is veel en veel te weinig geld, dat is al jaren zo. Dat kan de politiek zich aantrekken. De reden? De enorme minachting van de politiek voor de kunsten.”
RINUS VAN DER HEIJDEN
www.icporchestra.com
