Jeroen van Vliet Septet van onderkoeld naar feestelijke fanfareklanken
‘Achter zijn vleugel schildert jazzpianist Jeroen van Vliet complete droomlandschappen vol lyrische vergezichten’, vermeldt het programmaboekje van November Music. ‘Vergezichten die je in een delicate staat van trance brengen.’ Met andere woorden, de compositie-opdracht van November Music ging dit jaar naar Jeroen van Vliet.
Aan het optreden van het nieuwe septet van Jeroen van Vliet ging een interview vooraf van November Music-programmeur Koen Graat met Jeroen van Vliet. Van Vliet wilde met zijn compositie wegblijven van de actualiteit en de toestand in de wereld, zo vertelde hij. Hij had bewust de laatste zes maanden zo min mogelijk nieuws tot zich genomen, en daar ‘schoonheid’ tegenover gesteld.
De schoonheid heeft Van Vliet vooral gezocht in de muziek van de Estse componist Arvo Pärt en de Noorse jazzpianist Christian Wallumrødde. Die onderkoelde minimale gevoelsmuziek die de luisteraar zelf moet aanvullen, speelde in het begin van het optreden een overheersende rol. Van Vliet sloeg zo min mogelijk pianotoetsen aan, Bram Stadhouders beperkte zich tot een enkel accentje en trompettist Koen Smits hield zich muisstil.
De muziek was als een koele bries van cellist Jörg Brinkmann en altvioliste Roosmarijn Tuenter, die haar spel aanvulde met gezongen sounds. Dat dit desondanks geen kaalheid suggereerde was te danken aan contrabassist Gulli Gudmundsson, die samen met drummer Mark Schilders de muziek in beton goot. De warme, diepe bastonen en de intrigerende ritmische puls vormden de leidraad waarlangs de muziek zich ontwikkelde.
Wie naar het doorgaande ritme luisterde hoorde de koele bries meer en meer overgaan in een warme föhn. Anders dan bij de koele naar binnen gerichte muziek van Pärt of Wallumrødde. Dit was de Van Vliet-touch die positiviteit bracht in de actuele wereld, waarmee Van Vliet het liefst niets mee te maken heeft.
De doorgaande lijn die Gudmundsson uitzette werd steeds verder ingevuld. Niet alleen door de luisteraars, wat de bedoeling was, maar ook door de muzikanten op het podium die de deur steeds verder openzetten. De enkele pianonoten van het begin werden meer en meer aangevuld door Van Vliet zelf, en door de anderen. Waar de trompet in het begin stil bleef en pas na enige tijd heel voorzichtig met een geknepen toontje werd aangeblazen, alsof de trompet niet wilde onderdoen voor de snaarinstrumenten, zette Koen Smits de poort uiteindelijk helemaal open en werd het halleluja van de trompet losgelaten.
Stadhouders liet zijn gitaar twinkelen en glanzen samen met de contrabas, die met zijn onverstoorbare puls de muziek steeds heftiger maakte. Waarna Van Vliet een Chopin-geïnspireerde solo speelde om naar een sacraal einde toe te werken. Zover kwam het niet omdat een man in de zaal onwel werd. De muziek werd stilgelegd en de luisteraars werden geconfronteerd met een ongeplande pauze van een half uur.
Na het oponthoud werden de laatste vier stukken gespeeld, met het nummer Witness als eerste. Het oponthoud had voor de muziek geen problemen opgeleverd. Het intieme en introspectieve karakter van de muziek van voor de pauze was als bij toverslag verdwenen. Het werd er alleen maar interessanter op, alsof een andere grammofoonplaat was opgezet.
Steeds meer sloten braken open, kettingen vielen af, en het strakke korset kon eindelijk uit. De koelheid die je eerder had meegevoerd in de muziek, bleek de weg naar vrolijke opengebroken muziek te zijn. Het werd bijna feestmuziek, opgetuigd met flarden fanfare en ballonnen.
Het werd Van Vliets boodschap, dat ondanks de dagelijkse narigheid uiteindelijk alles gewoon doorgaat en het licht weer aangaat.
Tekst en foto’s TOM BEETZ
JEROEN VAN VLIET SEPTET
November Music
Verkadefabriek Den Bosch, 11 november ‘25
Jeroen van Vliet – piano
Roosmarijn Tuenter – altviool, stem
Koen Smits – trompet
Bram Stadhouders - gitaar
Jörg Brinkmann - cello
Gulli Gudmundsson -contrabas
Mark Schilders - drums
