Pianist Emmet Cohen zet tijdmachine – net even anders – vele jaren terug
Pianist Emmet Cohen, toch niet de allergrootste beroemdheid dacht ik, speelde maar liefst twee avonden in de Tilburgse jazzclub Paradox. Wat zijn bekendheid betreft een vergissing mijnerzijds, want beide avonden waren al weken van te voren uitverkocht. Tilburg was het rustpunt in een overladen tiendaagse tournee door half Europa om te eindigen in de New-Yorkse jazzclub Birdland.
Of Cohen het in Birdland net zo naar hun zin zal hebben als in Paradox, is maar de vraag. Een dagje niet reizen deed hem zichtbaar goed. Cohen en zijn mannen hadden er zin in om in Paradox, de enige ouderwetse New Yorkse jazzclub die zijn adres toevallig in Nederland heeft, helemaal los te gaan. Cohen doet dat op de manier zoals de New Yorker dat het liefst heeft. Niet even rustig beginnen om de spieren los te maken, maar de beuk erin, zodat je meteen weet dat er vanavond serieus geswingd gaat worden. Dat verklaart voor een deel de aantrekkingskracht van Cohen. Hij speelt voornamelijk jazzstandards met veel single note-lijntjes, swingt als een dolle en lijkt de tijdmachine tientallen jaren terug te zetten. Zo zijn er meer, maar bij hem is alles net iets anders.
Dat anders heeft ook te maken met zijn bassist en drummer. Contrabassist Joey Ranieri is jong (23 jaar) en onbekend. Zijn sound heeft nog niet de volle rijpheid bereikt, al kan dat ook te maken hebben met het zaalgeluid. Zijn vingervlugheid en techniek zijn wel indrukwekkend en doen evenals zijn heldere baslijnen denken aan de jonge Niels-Henning Ørsted Pedersen.
Misschien dat hij ooit een legende wordt, maar drummer Joe Farnsworth is dat al. Zijn explosieve stijl, zijn onwaarschijnlijk grote arsenaal aan ideeën en variaties, zowel met stokken als brushes, hebben een fenomeen van hem gemaakt. Emmet Cohen was de leider van dit trio, maar het had ook het Joe Farnsworth Trio kunnen heten. Farnsworth denderde als een stoomwals door de muziek, gedistingeerd gekleed in een ruitjeskostuum, opzichtige USA-stropdas en pochet. Een outfit die hij volgens Cohen, die zich op het podium ontpopte als een stand-up comedian, nooit uitdeed. Hij sliep er ook in, zei Cohen, die op een spontane vraag uit het publiek of bassist Ranieri ook in zijn pak sliep, ad rem repliceerde dat die altijd naakt slaapt.
Farnsworth was niet te stoppen, hoewel hij tegen het einde wel zo aardig was om de 17-jarige Damian Mehldau, zoon van pianist Brad Mehldau en zangeres Fleurine, het podium te gunnen.
Emmet Cohen was het andere fenomeen. Hij staat met beide benen tot zijn kruis in de bebop. Het zijn de bekende standards waarin hij zich thuis voelt. De uitgewoonde huizen van If you could see me now (Tadd Dameron), Lil Darlin’ (Count Basie Orchestra), Two Bass Hit (Dizzy Gillespie/John Lewis) en andere, werden door Cohen gerenoveerd tot brandnieuwe composities. Nummers die je op zijn verschillende albums steeds weer tegenkomt, nog steeds herkenbaar maar toch volkomen anders. Hier en daar werd gehint naar de muzikale herkomst van de bebop, enkele gaatjes werden gecreëerd, andere juist opgevuld met vrolijk springerige noten.
Cohen swingt als een bezetene, laat geen idee onbenut, maar hij is op zijn best als hij duidelijk laat horen waar de echte basis van de jazzpiano ligt: bij de stride-pianisten uit de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. Daarin toont Cohen zich de ideale geschiedenisleraar die de pianolijn van het verre verleden en de toekomst met elkaar verbindt.
Zoals in zijn eigen compositie Spilling the Tea waarin James P. Johnson, Willie ‘The Lion’ Smith, Duke Ellington en Cohen elkaar ontmoeten en de deur zelfs even wordt opengezet voor Cecil Taylor. En in zijn laatste nummer waar Fats Waller over zijn schouder meekijkt. Op zulke momenten wordt met oude onderdelen totaal nieuwe, nooit eerder gehoorde jazz gemaakt en geschiedenis geschreven.
Tekst en foto’s TOM BEETZ
EMMET COHEN TRIO
Paradox, Tilburg. 13 november 2025
Emmet Cohen – piano
Joey Ranieri – contrabas
Joe Farnsworth – drums
Gast: Damian Mehldau -drums
