Fred van Duijnhoven, de man van ‘Wat moet die tik hier?’
Een solistische begeleider, die een soepele manier van drummen aan vrije invloeden paarde binnen vrijwel alle groepen waarin hij speelde. Zo kun je de manier van spelen omschrijven van slagwerker Fred van Duijnhoven die op 3 februari overleed. Maar zeker niet als de man die ambient in zijn vaandel voerde welke omschrijving wel eens opduikt op het internet.
“Tja”, zegt Bo van de Graaf, bandleider, saxofonist en initiatiefnemer van allerlei muzikale projecten, waarvan I Compani wellicht het bekendste is. “Dan moet je iets meer begrijpen van wat met ambient wordt bedoeld. Daar hoort Fred zeker niet in thuis. Hij was een begeleider én solist in een vrije rol die hij altijd opeiste. In die zin was hij zeker ook een free-jazz drummer. In het begin van zijn carrière speelde hij in vrije groepen als Trio Manus met Ed de Vos, De Boventoon van Herman de Wit en Neptet en later bleef hij dat doen bij Ig Henneman en Bo’s Art Trio. Fred was wars van braaf begeleiden.”
“Maar hij moest zich natuurlijk in een aantal groepen meer aan de muzikale vorm houden. Dan wilde en moest hij wat anders vertellen. Aan de ene kant ging hij de richting van Sunny Murray op, aan de andere die van Philly Joe Jones. Van die laatste was Fred een groot liefhebber. Hij had zijn drumstel precies zo gestemd als dat van Philly Joe en daar was hij heel trots op.”
Bo van de Graaf heeft heel wat musici ‘onder zijn hoede’ gehad. Fred van Duijnhoven was er een van. Ze leerden elkaar kennen toen zij beiden in een van de workshopgroepen van Niko Langenhuijsen speelden. In een ervan ontbrak de drummer. Daarop trad Fred van Duijnhoven aan. Zij het schoorvoetend, want hij was enkele jaren ouder dan de meeste andere bandleden. Dat was rond 1975. Uit dit gezelschap kwam het Neptet voort, waarin ook Bo van de Graaf, Lucas van Merwijk en Wim Westerveld onderdak hadden gevonden.
“Fred heeft twintig jaar in I Compani gespeeld. De laatste vijf jaar niet meer, omdat hij de Ziekte van Parkinson kreeg. Hij kon niet meer optreden. Maar onze vriendschap is gebleven. Op 27 januari ben ik samen met Terts Brinkhof afscheid gaan nemen van Fred.”
Terts Brinkhof, die een tijd directeur was van theaterfestival De Parade, volgde samen met Van Duijnhoven de opleiding tekenen en handvaardigheid, waaruit voor de drummer van 1983 tot 2015 een leraarschap voortkwam aan het Canisius College in Nijmegen. Maar de muziek trok. In navolging van zijn zes jaar oudere broer Martin ging Fred drummen en sloot hij zich aan bij Trio Wave van Jos Engelhard en bij de diverse slagwerkenensembles van zijn broer. Die hem zodanig had geïnspireerd dat de drums ook een levensnoodzaak voor hem werden.
In 1974 won hij met Trio Wave de (gedeelde) eerste prijs op het Jazzconcours van Loosdrecht. Later bleef hij ook bandlid in de grotere ensembles van Jos Engelhard. En kwam er een langdurig samenwerkingsverband tot stand met pianist Michiel Braam, onder meer in diens Bentje Braam en Bik Bent Braam. Uit de associatie met Braam en Bo van de Graaf ontstond Bo’s Art Trio, waarmee Fred van Duijnhoven de 22 jaar (van 1988 tot 2010) vol maakte. Van 2001 tot 2010 trad het trio vaak op met dichter en performer Simon Vinkenoog.
Bo van de Graaf stipt met plezier de vele kanten van Fred van Duijnhoven aan. “Speelde je in een groep waarin de vorm nogal belangrijk was, dan vroeg je je plotseling af: wat moet die tik hier? Fred was altijd dwars. Maar hij kon alles. We hebben zes jaar met I Compani als begeleidingsorkest aan het Kerstcircus Utrecht meegewerkt. Daar kun je natuurlijk geen free jazz spelen. We waren een vrijgevochten jazzorkest in een circusbak. Soms klonk Sun Ra en dan weer André Rieu. Fred en ik kwamen uit het vrije circuit, ik heb daar saxofoon en Fred drummen geleerd. Het Kerstcircus was een hele goede leerschool, een omgekeerde, dat wel. Wij waren al jaren aan het spelen, toen we daar pas ‘normale muziek’ leerden.”