Een nieuwe lente en een nieuw geluid. Het Transition jazzfestival is een vast ijkpunt voor het festivalseizoen. Met een programma van 22 concerten was er volop keuze uit hedendaagse jazz en impro van Nederlandse-, Europese- en Amerikaanse acts. Veel artiesten vielen op; de vocalisten voerden een contrastrijke boventoon. JazzNu maakte een rondgang langs jong talent, oudgedienden en van alles daar tussenin.

De Chinese fluitiste, zangeres en componiste Qisheng Zheng is klassiek geschoold en vestigde zich in Nederland om jazz en pop te studeren in Arnhem. Met haar Q-tet verbindt zij volksmuziek, moderne jazz, poëzie en improvisatie. Qisheng is gedreven en bezit een innemend charisma. De leden van haar kwintet bewogen verdienstelijk mee in haar boeiende muziek, waarin zij melodie en ritme voorziet van expressieve arrangementen. Q-tet deed een zeer geslaagde warming-up op de Open Stage in de foyer.

Al vroeg in de middag werd het publiek meegevoerd in een sprankelend avontuur van de Noorse saxofonist Trygve Seim. Zijn monumentale baard heeft hij afgeknipt, maar hij groeit in zijn zeggingskracht. Seim trad aan met een bijzonder gelegenheidsensemble. Hij had zijn eigen kwartet uitgebreid met het Utrecht String Quartet, een tweede drummer en een trompettist. Tijdens een skivakantie in eigen land ontmoette Seim de kwartetleden, nadat zij optraden in zijn hotel. Op het podium ontstond een symbiose van volksmuziek, ruimtelijke natuurimpressies en progressieve jazz. De strijkers speelden weelderige arrangementen, die in kleur en gelaagdheid niet onderdeden voor een kamerorkest. Naast Seim, soleerden Mathias Eick en Kristjan Randalu.

Jasper Høiby presenteerde in de Hertz zijn laatste album Conversations of Hope. Het geluid van zijn eerdere band Phronesis blijft duidelijk hoorbaar, maar het optreden van Seim is een heerlijk vervolg van de dag. Høiby staat er met zijn karakteristieke bewegingen, speelt zijn baslijnen die doorgaans het geraamte van het stuk zijn. Torres (piano) en Acuña (drums) verstoppen zich allerminst, haar ‘snares’ klinken zo nu en dan als geweerschoten en de pianist speelt van meet af aan gedreven. Een stuk als Safe Passage, wat langzaam opbouwt en ontaardt in georganiseerde chaos is een genot om naar te luisteren.

Het drielandenpunt kreeg een nieuwe betekenislaag in de ad-hoc formatie Blom-Dumoulin-Berger. In 2021 waren zij al eens online present tijdens de corona-editie van Transition. In de live-interactie met publiek was niet iedereen enthousiast, maar de meeste toehoorders lieten zich verleiden en werden meegesleurd in een stroom van impressies die opbloeiden tot een hybride fusie van technojazz en avant-garde. Romantisch-lyrische elektronica en vervreemdende melodieën vormden een pittig front dat tot de verbeelding sprak.

Ami Taf Ra heeft haar roots in Marokko, groeide op in Cairo, Istanbul en Amsterdam, en woont nu in Los Angeles. Al die plaatsen hebben haar gevormd en komen samen in haar muziek, waarin zij geschiedenis, spiritualiteit en een collectief geheugen verenigt. Zij vindt ook inspiratie in kunst en literatuur. Op haar debuutalbum The Prophet and The Madman, geproduceerd door Kamasi Washington, versmelt ze Marokkaanse Gnawa-tradities met jazz en gospel. Eigenlijk is het niet nodig om nauwkeurig te preciseren hoe deze jazzsinger-songwriter diverse stijlen combineert. Haar organische muziek beweegt tussen meditatie en intense bevlogenheid. In haar aanpak komt Ami Taf Ra authentiek en eigenzinnig over. Het timbre van haar stem heeft soms iets weg van Kate Bush. Haar begeleiders zijn onnadrukkelijk virtuoos.

Het snaren-duo Dave Holland en Lionel Loueke behoeft geen introductie. Hun project United is een geslaagde dialoog tussen contrabas en jazzgitaar. De muziek is als een waterstroom die, gevoed door weer en wind, gestaag door een bedding gaat. Bij zijn introductie van het stuk Humans geeft Holland (1946) aan dat het appelleert aan het menselijke vermogen om te bestaan en expressiviteit te ontplooien. De tijd krijgt geen vat op het ongeëvenaarde spel van Holland. Loueke blinkt uit in poëtische bedachtzaamheid.

Boven in TivoliVredenburg, in het donkere Cloud Nine, speelt het Vlaamse De Beren Gieren. Het zijn veelal meditatieve, sfeervolle ‘soundscapes’, met wisselende ritmes. Vooral toetsenist Fulco Ottervanger is in de weer, en wisselt tussen vleugel, synth en elektronica. Het resultaat is interessant, maar het voelt ook wat gekunsteld, echt beklijven doet het niet.

Fenix is een jong Nederlands kwartet dat nieuwe wegen bewandelt met eigen repertoire. De veelal korte stukken hebben een duidelijke structuur. Lome sferen en zweverige ‘landscapes’ worden voortgestuwd door de contrastrijke melodielijnen van Kika Sprangers. De muziek ademt een sfeer van onbestemde sci-fi-achtige vergezichten. In Fenix is elektronica ‘ondergeschikt’ aan eigen ideeën, die zijn verwerkt in een verfrissende mix van lyrische melodieën, ambient en grooves. Fenix laat zich inspireren door hedendaagse jazzvernieuwers.

Op het Open Stage speelt het Ludvig Søndergaard Sextet met onder andere Chaerin Im en Michael Murray die toch stevig aan de weg timmeren. Een groepje eters schrikt zich kapot wanneer de band een nieuw stuk inzet. Het schuurt, maar is bij vlagen ook ingetogen. Eigenlijk is de groep niet geschikt voor het Open Stage. De muziek vergt aandacht wat het hier, op een kleine groep mensen na die voor het podium staat, niet krijgt.

Het Noorse supertrio Wesseltoft (1964) / Andersen (1945) / Nilssen (1983) presenteerde repertoire van het nieuwe album AM ARE dat Wesseltoft eind 2025 uitbracht. Pianist/toetsenist Wesseltoft trad aan met een klassiek jazzpianotrio, waarin hij voornamelijk de vleugel bespeelde. Bij vlagen klonk hij dan ook als een traditionele pianist, maar hij bleef toch vooral de magiër die zijn pianospel doordrenkt met veel spanning. Met de legendarische bassist Arild Andersen en drummer Gard Nilssen aan zijn zijde, creëerde hij een unplugged-variant van zichzelf. Het trio schakelde vloeiend tussen ballads, meditaties en de onnavolgbare pianosolo’s waar Wesseltoft patent op heeft. Een legendarisch concert.

Voor een absoluut hoogtepunt zorgt klarinettist Louis Sclavis die met zijn kwartet nieuw werk ten gehore brengt. Ze spelen al jaren samen, krijgen allemaal de ruimte, improviseren langs en door elkaar heen, maar het valt precies goed. Prachtig hoe Sclavis met zijn ogen dicht tegen de vleugel leunt terwijl zijn band tekeer gaat. Daarna krijgt hij zelf momenten om te excelleren. De muziek is vrij, maar heeft een enorm melancholische kern. Vooral de bassiste valt op, haar vingers vliegen over de hals, maar uiteindelijk is het een band die ongelooflijk goed op elkaar is ingespeeld en prachtige muziek laat horen in een volle Hertz.

De 24-jarige Haïtiaans-Amerikaanse zanger Tyreek McDole is een rijzende ster. In 2023 won hij de Sarah Vaughan International Jazz Vocal Competition waarmee hij aansluit bij voorgangers zoals Samara Joy. Met zijn veelzijdige stem onderscheidt hij zich als jazzvocalist. Klaargestoomd voor het professionele circuit, zet deze jonge crooner zijn uitgebalanceerde show op poten. Met zijn ene been in de traditie en het andere in de toekomst, heeft hij het gelijk aan zijn kant. Zijn indrukwekkende zang omvat vele octaven, zijn repertoire is fris en vernieuwend, de arrangementen opzwepend en gewaagd. Ook zijn begeleiders kennen de fijne kneepje van het showbizz-vak.

Weer een publiekstrekker, Theo Croker in de Grote Zaal. Na een korte opening, Concierto de Aranjuez, lijkt Croker vooral bezig te zijn met zijn mengpaneel. Na elke frase draait hij zich naar zijn hoekje met elektronica om aan knoppen te draaien. Het maakt het optreden wat rommelig, ook omdat het niet altijd even duidelijk is wat hij nu precies doet. De tweede helft is een stuk beter, Croker staat niet meer met zijn rug naar het podium aan knoppen te draaien, en de band laat zien als een huis te staan. Ook de trompettist zelf speelt veel vrijer en maakt indruk, maar daar moest men wel ruim een half uur op wachten.

Jasper Høiby speelt nog eens deze avond, en wel op de Open Stage, net voor afsluiter Steve Coleman. Samen met Ant Law, Alex Hitchcock en Sun-Mi Hong brengen ze hun nieuwe plaat ten gehore. Die klinkt uitstekend, hoewel je daar je best voor moet doen. De constante doorstroom van mensen en het horecagedeelte maken dat je je echt moet inspannen om iets mee te krijgen van een toch geweldige band, want dat is het. Ook deze groep zou in een andere zaal moeten staan waar het publiek niet constant wordt afgeleid. De doorstroom met het bijbehorende gepraat zorgen ervoor dat je helaas te weinig van hun presentatie van House of Light meekrijgt.

In de wereld van de klassieke muziek wordt vaak gesproken van klavierleeuwen als het begaafde pianisten betreft. Ook de jazzwereld kent zulke helden, hoewel die bijna nooit meer worden geassocieerd met bijvoorbeeld een Art Tatum. De youngsters pendelen met groot gemak tussen laid-back, grooves en mateloze climaxen, zonder hun muziek op te blazen. De uit Berlijn afkomstige toetsenist Moses Yoofee (1999) transformeert jazz, elektronica en hiphop tot duivelse proporties, terwijl zijn muziek luchtig blijft klinken. Roman Klobe-Barangă en Noah Fürbringer volgen naadloos en verbreden de muziek.

De Amerikaanse multi-instrumentalist Julius Rodriguez (1998) maakt een mix van jazz, funk, gospel en R&B, en blinkt uit met virtuoos spel, zonder zichzelf of zijn publiek over de kling te jagen. Ook hij heeft zich omringd met inspirerende topspelers.

Steve Coleman and Five Elements sluiten de avond in de Grote Zaal. De band begint met een flinke dosis funk, en laat dat eigenlijk niet meer los voor een dik uur. De muziek is complex, cerebraal, wat we kennen van Coleman. Zo nu en dan missen zijn eigen solo's wat vuur, maar wat een muzikanten zijn dit. Het gemak, de onvermoeibaarheid van de drummer en het stoïcijnse van de bassist wekken de indruk dat het viertal dit gemakkelijk een aantal dagen vol kan houden. Om nog maar te zwijgen over de geweldige trompettist Jonathan Finlayson. Het is een waardige afsluiter van deze editie van een niet vlekkeloze Transition, maar, dit is muziek waar je alleen met bewondering naar kan kijken.

Transition staat in deze tijd niet alleen voor nieuwe routes, maar ook voor de manier waarop jonge musici worden gevormd: in een omgeving van streamingsdiensten, computers, hightech en AI. Zij ondergaan ‘alles’ en weten dat de grootste uitdaging ligt besloten in het vinden van een eigen toon en persoonlijkheid. Is een keerpunt nabij?

TRANSITION FESTIVAL

TivoliVredenburg, Utrecht – 28 maart 2026

Q-tet

Qisheng Zheng – fluit en zang
Nobert Lensink – saxofoon
Philipp Rütgers – piano, rhodes
Tijs Klaassen – contrabas, elektrische bas
Wouter Kühne – drums

Trygve Seim Quartet + Utrecht String Quartet

Trygve Seim – saxofoons
Kristjan Randalu – piano
Ole Morten Vågen – contrabas
Markku Ounaskari – drums
Mathias Eick – trompet
Utrecht String Quartet

Jasper Høiby's 3Elements

Jasper Høiby – contrabas
Xavi Torres – piano
Naima Acuña – drums

Blom-Dumoulin-Berger
Jasper Blom – tenorsaxofoon
Jozef Dumoulin – piano
Leif Berger – drums

Ami Taf Ra

Ami Taf Ra – zang
Veritus Miller – keyboard
Micah Heard – drums
Isaac Green – elektrische bas

Holland/Loueke

Dave Holland – contrabas
Lionel Loueke – gitaar

De Beren Gieren

Fulco Ottervanger – piano, keyboard & synths
Lieven van der Pée – elektrische bas
Simon Segers – drums

Fenix

Kika Sprangers – altsaxofoon
Robert Koemans – toetsen
William Barrett – contrabas
Willem Romers – drums

Ludvig Søndergaard Sextet

Ludvig Søndergaard – drums
Ketija Ringa Karahona – fluit
Micheal Murray – altsaxofoon
Chaerin Im – piano
Aleksander Sever – vibrafoon
Samuel Kiel – contrabas

Wesseltoft-Andersen-Nilssen

Bugge Wesseltoft – piano
Arild Andersen – contrabas
Gard Nilssen – drums

Louis Sclavis India Quartet

Louis Sclavis – klarinet & basklarinet
Benjamin Moussay – piano
Sarah Murcia – contrabas
Samuel Ber – drums

Tyreek McDole Quartet

Tyreek McDole – zang
Dan Finn – contrabas
Gary Jones III – drums
Idris Frederick – piano

Theo Croker Quartet

Theo Croker – trompet
Tyler Bullock II – piano, toetsen
Eric Wheeler – contrabas
Koleby Royston – drums

Ant Law – gitaar
Alex Hitchcock – tenorsaxofoon
Jasper Høiby – contrabas
Sun-Mi Hong – drums

Julius Rodriguez – piano
Noah Fürbringer – drums
Kate Curly – elektrische bas
Emilio Modeste – sopraan- en tenorsaxofoon

Steve Coleman & Five Elements

Steve Coleman – altsaxofoon
Jonathan Finlayson – trompet
Rich Brown – elektrische bas
Sean Rickman – drums

Kijk hier naar videoclips van alle artiesten.